English
فصلنامه تخصصی عرفان اسلامی
مشاهده مقالات شماره
 دوره10،شماره40 ،پیاپی40
 
1
تأثیرپذیری متون عرفانی از قرآن و نهج البلاغه در مقولۀ حیرت ( ششمین وادی سلوک)
( 318 بازدید ) ( 40 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 0 - شماره 40 - شماره پیاپی 40
خلاصه مقاله :
مقالۀ حاضر به تأثیرپذیری متون عرفانی از قرآن و نهج البلاغه، در مقولۀ حیرت (ششمین وادی از وادی‌های سیر و سلوک عارفانه) مي‌پردازد. قرآن معجزۀ بزرگ پیامبر اکرم (ص) هم از جنبۀ خارق‌العاده بودن و هم از جنبه‌های لفظی و شیوایی ظاهری و هم زیبایی الفاظ، باعث شگفتی همۀ ادیان جهان شده است. تصوّف و متون عرفاني- اسلامی از کلام الهی نشأت مي‌گیرد. حیرت و مصادیق آن نیز از این مقوله مستثنی نیست. این مرحله از عرفان، واپسین گدار سالک در نشئۀ عبودیست. به عبارت دیگر عاقبت حیرانی، حیرانی است. تجلّیّات الهی معمّاهای هستی، شگفتی‌های آفرینش، زیبایی و... از مصادیق و انگیزه‌های حیرت محمود، و تفکّر در ذات خداوند، جهل و نادانی، دور افتادن از مراتب معنوی و... از مصادیق حیرت مذموم در قرآن و نهج البلاغه است. به علّت تعدّد متون و کثرت مصادیق، در این جستار به ذکر نمونه‌هایی از آثار عرفا از قبیل؛ کشف المحجوب هجویری، آثار عطّار، مولانا و ...بسنده شده است.
تخصص ها :
قرآن کریم، نهج البلاغه، حیرت، عطّار و مولوی.

2
وجوه تشابه و تمایز عرفان پژوهی در آثار مستشرقان معاصر (آنه ماري شيمل، فريتس ماير، هلموت ريتر)
( 353 بازدید ) ( 64 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 0 - شماره 40 - شماره پیاپی 40
خلاصه مقاله :
آنه ماری شیمل به­عنوان واسطه اسلام و غرب، پژوهش­های بسیاری در خصوص عرفان و تصوّف داشته است. او از دیدگاه انسانی مؤمن و دانشگاهی به آثار عرفانی می­نگریست.
 «هلموت ریتر» با مطالعه و تدبّر در نسخ قدیمی و هم­چنین پدید آوردن کتاب کم نظیر «دریای جان»، عشق و ارادت خود را به وادی سیر و سلوک عارفانه ایرانی- اسلامی بیان کرده است.
فریتس مایر نیز با کشف زوایای نهفته و دور از چشم دیگر پژوهشگران، آن­چنان از زندگی بهاء­ولد پرده بر­داشته که او را برای همیشه از سایه­ پسرش مولانا جلال­الدین جدا ­ساخته و در پژوهشی که مدّت ده سال طول ­کشیده، زندگی و خطّ سیر فکری و عرفانی ابوسعید ابوالخیر را به جامعه عرفان پژوه تقدیم کرده است.
تخصص ها :
توحید، عرفان شیعی، ابن عربی، وحدت شهود، فنا، احدیت.

3
بررسی معنای ادبی و عرفانی مدخل «الخُطْوه»
( 333 بازدید ) ( 22 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 0 - شماره 40 - شماره پیاپی 40
خلاصه مقاله :
معنای کاربردی مدخل «الخُطوه»، و «خُطُوات الشیطان»، از جمله واژگان و تعابیر قرآنی و روایی است که تاکنون نظریّات مختلفی در بیان مفهوم تفسیری آن در بسیاری از روایات و تفاسیر معتبر ارائه شده است، به دلیل وجود پاره‌اي از آشفتگی در میان نظریات گوناگون پیرامون آن و اختلاف در آن‌ها، بررسی و تأمّل درباره معنای لغوی و مفهومی این مدخل حائز اهمّیّت است، به ویژه آنکه معنای اصطلاحی و مفهومی آن در زمینه ادبیات عرفانی نیز از جایگاه مهم و ارزنده‌اي برخوردار است. در این پژوهش تلاش شده است تا از منظر ادبیات عرفانی به بررسی و تحقیق در دورترین معنای لغوی افاده شده از مدخل «خطوه» پرداخته، و جایگاه آن را در زمینه ادبیات عرفانی مورد مطالعه و بررسی قرار گیرد، لذا دو محور اساسی این پژوهش، عبارتند از:
- بررسی معنای لغوی و اصطلاحی مدخل «خطوه».- پردازش تحلیلی موضوع در پرتو ادبیّات اسلامی و عرفانی
تخصص ها :
:خُطْوه، خُطُوات الشیطان، ادبیّات عرفانی، صدای نفس وسوسه­گر، صدای نفس مُدرک.

4
اطوار دل در مثنوی
( 319 بازدید ) ( 29 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 0 - شماره 40 - شماره پیاپی 40
خلاصه مقاله :
بی‌شک، مولوی بزرگترین شاعری است که سیر و سلوک باطنی را به سلک نظم درآورده؛ و شعر و تمثیل و حکایت را دست افزاری جهت بیانِ روشِ نیل به حقیقت، قرارداده است. کلید گشایش رمزهای مثنوی، دل در اطوار گوناگون است؛ در این پژوهش دل و اطوارِ آن در آثار برخی معاصران و اسلاف مولوی؛ و به تفصیل در مثنوی مولوی، طرح و بررسی مي‌شود. در مثنوی هفت مفهوم برای اطوار دل یافت شد. سه طورِِصدر، قلب و شغاف که از رشّ نور بهره‌اي ندارند مربوط به جسم دل هستند؛ و مولوی جسم دل را در خور پایة دل نمی‌داند. نام قلب برای طورهای دیگر دل نیز به کار رفته؛ ولی طور دوم دل فقط با نام قلب مشخّص شده است. دل در اطوار فؤاد، حبَّةالقلب، سویداء و مهجةالقلب از رشِّ نور نصیبی دارد. جلال الدّین برای طور آخر دل نامی ذکر نکرده است؛ لکن معانیش در مثنوی وجود وتعابیر فراوانی به آن اشاره دارد.
تخصص ها :
مولوی، مثنوی، اطوار دل، صدر، قلب، شغاف، فؤاد، حبَّة القلب، سويداء، مهجةالقلب.

5
بررسی تمایزهای طرح مبحث حقیقه محمدیه در عرفان شیعی
( 294 بازدید ) ( 19 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 0 - شماره 40 - شماره پیاپی 40
خلاصه مقاله :
عرفان شیعی، بخشی گسترده از عرفان اسلامی محسوب مي‌شود. عمدتاً شاهد شکل گیری فرقه‌ها و سلسله‌های شیعی در قرون متأخر؛ به ویژه پس از به قدرت رسیدن صفوی‌ها هستیم. در عرفان شیعی، مانند عرفان اسلامی، مبحث حقیقت محمدیه به عنوان یکی از مباحث اصلی مطرح مي‌شود با این تفاوت که در عرفان شیعی، به واسطه ادغام مبحث ولایت و حقیقت محمدیه، تمایزهای قابل توجهی در طرح این مبحث قابل مشاهده است.
از آن جا که در نگرش شیعی، ولایت مذهبی، پس از پیامبر(ص) به مولای متقیان(ع) و فرزندان بزرگوار ایشان انتقال مي‌یابد، مفهوم حقیقت محمدیه نیز فرآیندی مشابه را تجربه مي‌کند و بر امام علی(ع) و سایر ائمه اطهار(سلام الله علیهم) اطلاق مي‌شود. مهمترین تمایز طرح مبحث حقیقت محمدیه در عرفان شیعی، علاوه بر تغییر مصادیق، تعدد مصادیق حقیقت محمدیه به صورت همزمان است، توضیح اینکه در عرفان غیر شیعی معمولاً یکی از مصادیق متعدد حقیقت محمدیه به کار برده مي‌شود، در حالی که در عرفان شیعی، همه امامان بزرگوار شیعی در کنار نام پیامبر به عنوان مصادیق حقیقت محمدیه مطرح مي‌شوند.
تخصص ها :
:حقیقت محمدیه، ولایت، عرفان شیعی، پیامبر اسلام(ص)، مولای متقیان.

6
ارتباط عرفان و هنر اسلامی وتجلّی آن در معماری آرامگاه
( 503 بازدید ) ( 261 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 0 - شماره 40 - شماره پیاپی 40
خلاصه مقاله :
وابستگی هنرهای مختلف به مباحث عرفانی چنان عمیق و پیچیده است که فرض جدایی آنها از یکدیگر محال مي‌نماید. این همبستگی در بین ادیان الهی و هنر بومی آن کشورها به خصوص شریعت مقدّس اسلام آشکارتر است؛ پس آیا عرفان ابزاری مؤثّرتر وسخنگوتر وشارحی برتر از هنر برای معرفی و حضور خود نداشته است و آیا مي‌توان گفت عرفان متعلّق به ذات وماهیّت تمام ادیان است؟ در این مقاله سعی شده به روش اسنادی اهمّیّت هنر معنوی و تجلّی عرفان در هنر اسلامی مورد بررسی قرارگیرد و زیبایی‌های فراموش شده، یادآوری گردد ودر نهایت نقش اساسی عرفان در جهت بخشیدن وهدایت هنر و هنرمندان به سوی مقصد الهی شان بیان شود.
تخصص ها :
هنر عرفانی، رمزگرایی، جمال خداوندی، عالم خیال، آرامگاه

7
بررسي تطبيقي مفهوم تجلي در انديشه وحدت‌گراي مولانا  و شبستري با استناد به مثنوي و گلشن‌راز
( 303 بازدید ) ( 36 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 0 - شماره 40 - شماره پیاپی 40
خلاصه مقاله :
همان‌طور كه مي‌دانيم اصل جهان‌بيني مولانا بر محور وحدت‌وجود است؛ اينكه ذات حق به جلوه‌هاي گوناگون در كثرات و تعينات تجلي كرده و آن‌ها را آينه تمام نماي حق نموده است. با توجه به تأثّر شبستري از مكتب مولانا، اين مفهوم در ايدئولوژي عرفاني وي نيز وارد شده است. در اين مقاله برآنيم تا به بررسي تطبيقي مفهوم «تجلي» كه يكي از مفاهيم اساسي در مبحث وحدت‌ مطلق است بپردازيم. هدف عمده ما در مطالعه حاضر، در اصل بررسي شباهت‌ها و تفاوت‌هاي ديدگاهي مولانا و شبستري نسبت به مسأله تجلي ذات حق در كثرات و تعينات است.
تخصص ها :
وحدت وجود، تجلي، مولانا، شبستري، وجود و عدم.

8
بررسی مفهوم عشق در آثار روزبهان بقلی
( 403 بازدید ) ( 78 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 0 - شماره 40 - شماره پیاپی 40
خلاصه مقاله :
عشق از مهم‌ترین مسائل بنیادین تصوف و عرفان اسلامی است، به گونه‌اي که نمي‌توان بدون آن به حوزه عرفان و تصوف و مفاهیم اساسی آن وارد شد. در تعریف عشق سخنان زیادی بیان کرده‌اند و هر کس به اقتضای درک و فهم خود از عشق و عاشقی سخن گفته است. از طرفی تعدادی از شاعران و نویسندگان، حکیمان و فیلسوفان نیز دریافت و برداشتی از عشق ارائه کرده‌اند، که هر کدام در کلیت خود و در مقایسه با هم جنبه‌هایی از عشق را به تصویر کشیده‌اند. در این میان روزبهان بقلی معروف به «شیخ شطّاح» و «شطّاح فارس» و سرسلسلة روزبهانیان، در عرصه عرفان و ادب فارسی نیز به تعریف و توصیف عشق پرداخته است کهدیدگاه او متناسب با مقصود مورد نظر خود و بيان تجربيات عرفاني، مفاهيم اخلاقي، موضوعات مختلف حكمي و تعليمي و در نهايت براي بيان رموز عشق و شور و شوق عاشقانه قابل تأمل و بررسی است. در پژوهش حاضر خلاصه‌اي از دیدگاه‌های شیخ شطّاحدر خصوص عشق و انواع آن، توصیف، تعریف و در کل جایگاه عشق در چارچوب فکری آنان مورد بررسي و تحليل قرار گرفته است.
تخصص ها :
عشق، عرفان، روزبهان، عشق حقیقی، عشق مجازی.

9
وحدت وجود از ديدگاه حكيم سنايي غزنوي
( 403 بازدید ) ( 69 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 0 - شماره 40 - شماره پیاپی 40
خلاصه مقاله :
در بررسی‌ دیدگاه سنایی درباره‌ نظریه‌ «وحدت وجود» به جايگاه خدا، جهان و انسان در نگرش سنايي پرداخته شده است. خداوند ذات يگانه‌اي است كه دوئيت بردار نيست. انسان از نظر سنايي، زبده و خلاصه تمامي عوالم هستي و در برگيرنده قوس نزول و صعود بوده، كه هدف از آفرينش او معرفت خداوند مي‌باشد. او از عالم اعيان (عدم) پاي به عرصه جهان نهاده تا در سايه عشق الهي و فناي خويش و ماسوي الله به وادي معرفت و وحدت با حق و بقاء بالله نائل گردد. جهان هستي نيز تجلي جمال الهي و ظل و سايه حق است.
تخصص ها :
وحدت وجود، قوس نزول، قوس صعود، عدم، عالم اعيان، فنا، بقا، عشق.

شماره های منتشر شده
دسترسی سریع

کلیه حقوق این وب سایت برای فصلنامه تخصصی عرفان اسلامی محفوظ می باشد .