English
فصلنامه تخصصی عرفان اسلامی
مشاهده مقالات شماره
 دوره10،شماره38 ،پیاپی38
 
1
قلب در عرفان اسلامی
( 286 بازدید ) ( 47 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 10 - شماره 38 - شماره پیاپی 38
خلاصه مقاله :
قلب در لغت به معناي دگرگوني و وسط و از نظر اصطلاحي لطيفة رباني و در قران و عرفان مقصود از آن مركز الهي و آگاهي انسان است. آن مركز وجود انسان اعم از مراتب جسماني، عاطفي، عقلاني و معنوي، همچنين مركز خداي متعال نيز است.برخي عرفا اطوار وجودي آدمي را جسم، نفس، دل، روح، سر، سرالسر و قلب را به هفت مرتبه (صدر، قلب، شغاف، فؤاد، سويدا و مهجه القلب) تقسيم مي‌كنند. عارفي كه با تطهير قلب و با ذكر حقيقي به اين قلمرو روحاني مي‌رسد با آن خدا را مي‌بيند. پس سلوك نوعي درنورديدن قلب و ترقي از مراتب مختلف وجود و قلب به مراتب بالاتر است. اين مقاله به روش توصيفي و تحليلي تدوين يافته است
تخصص ها :
انسان، اطوار وجودی، قرآن، عرفان.

2
«نور طامس» در حکمت اشراق سهروردی و «مقام طمس»  در حکمت متعالیه ملاصدرا
( 369 بازدید ) ( 52 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 10 - شماره 38 - شماره پیاپی 38
خلاصه مقاله : در حکمت اشراق، هم نظام مراتب عالم و هم مراحل سیر و صعود نفس به عالم برین براساس انوار تبیین مي‌شود. سهروردی معتقد است که در سیر و سلوک معنوی به ترتیب انوار «خاطف» یا «بارق» بر مبتدیان، انوار «ثابت» بر متوسطان و نور«طامس» بر واصلان کامل ظاهر مي‌شود. بدین سان در حکمت اشراق فناء محض با تابش نور طامس محقق مي‌گردد و مقام طمس پس از دو مقام «برق» و «حرق» پایان مراتب صعود نفس است. ملاصدرا تحت تأثیر حکمت اشراق از نور طامس یاد نموده، مقام طمس را با «قیامت عظمی»، «مقام أو أدنی» و مرتبه «ملائکه مٌهیّمین» یکی دانسته و آن را پایان مراتب سلوک مي‌داند. اما در عرفان اسلامی دیدگاه متفاوتی درباره مقام طمس داریم که از ابن فارض مصری آغاز مي‌گردد. ابن فارض مراتب فنا را در سه مرحله «محو»، «طمس» و «محق» نظم مي‌دهد. بسیاری از شارحان آثار ابن عربی و ملاصدرا مثل کاشانی و حاج ملاهادی سبزواری بر همین اساس محو را فناء افعال عبد در فعل حق، طمس را فنای صفات او در صفات حق و محق را فنای در ذات حق دانسته‌اند
تخصص ها : نور طامس، مقام طمس، حکمت اشراق، سهروردی، حکمت متعالیه، ملاصدرا

3
مقايسه‌ آراء قديس آگوستين و امام محمد غزالي در خداشناسي
( 286 بازدید ) ( 37 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 10 - شماره 38 - شماره پیاپی 38
خلاصه مقاله :
آرلیوساوگوستینوس[1]درسال354م.درتاگاست[2]متولد شدمحور افكارش تصوري است كه از خدا دارد و آن ايمان به خداي قادر، عالم و خير مطلق است. او خداي پسر را ظهور خداي پدر مي‌داند. امام محمد غزالی در سال450 ه.ق در طابران متولد شد. او می‌گفت: خدا غير قابل توصيف، علت العلل، منشاء هستي و نورالانوار است.او فراتر از معقولات عقلي، عالم و قادر است؛ بنابراین می‌توان گفت غزالی و اوگوستین منشأ عالم را خدا می‌دانند؛ خدایی کهنور الهی و تنها وجود حقیقی است و به همه چیز داناست. خدایی غیر قابل توصیف که با اراده مطلق و غیر قابل تغییر، جهان را آفریده است.
هدف این مقاله، این است که نشان دهد اگر چه تفاوت‌هایی از نظر مذهب و جامعه بین این دو وجود دارد، شباهت‌هایی نیز با یکدیگر دارند، که از نوعی رابطه روحی مشترک و اشتیاق درونی آنها ناشی شده و باعث شده است تا هر دو از فلسفه و عالم ظاهر به الهیات و عرفان کشیده شوند؛ بنابراین هدف، طرح مبانی اندیشه‌های این دو تن در زمینه‌ خداشناسی است.[1]Aurelius Augustin.[2]- Tagaste.
تخصص ها : اوگوستین، روح القدس، فیض، غزالی، علت العلل، ذات

4
نخستين صوفيان فارس و مشرب ايشان
( 275 بازدید ) ( 34 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 10 - شماره 38 - شماره پیاپی 38
خلاصه مقاله :
تصوّف، همواره يکي از اصلي­ترين جريان­هاي فکري تاريخ اسلام بوده است. از سوي ديگر، با نگاهي به تذكره­هاي صوفيان سده­هاي نخست اسلامي مي­توان دريافت كه گاه بيش از هشتاد درصد صوفيان، ايراني و ايراني تبار بوده­اند. در اين ميان، سهم خراسان بيش از ديگر مناطق ايران مي­باشد.
آنچه نگارندگان در اين گفتار درصدد آنند، افكندن نگاهي اگرچند کوتاه، بر تاريخ تصوّف فارس در سده‌هاي دوم و سوم هجري است؛ که اين نگاه، به ناچار، در حدود يک سوم سده چهارم را نيز در بر خواهد گرفت.نويسندگان، در اين گفتار، نخست به چهار چهره متقدّم از صوفيان فارسي که همه و يا عمده زندگاني خويش را در سده دوم هجري به سر آورده­اند، يعني حبيب عجمي، محمّد بن يزيد، ابوحلمان دمشقي و ابومحرز، و سپس به ده تن از صوفيان طبقة دوم تاريخ تصوّف فارس، يعني صوفيان سده سوم و اوايل سده چهارم هجري پرداخته‌اند.
تخصص ها : تصوّف، فارس، مشارب عرفاني، تذکره­نويسي.

5
رمزگشایی زن در غزلیات عرفانی ابن عربی
( 345 بازدید ) ( 89 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 10 - شماره 38 - شماره پیاپی 38
خلاصه مقاله : مقاله حاضر به بیان شیوه به کارگیری رمز زن در غزلیات عرفانی ابن عربی مي‌پردازد. ابن عربی بنیانگذار سبک جدیدی در عرفان نظری است که در لابلای آثارش مشهود است. او به ویژه در غزلیات عرفانی خود که دیوان ترجمان الاشواق را به آن اختصاص داده است با استفاده از عبارات ویژه غزل مادی در پی بیان اشاراتی است که رنگ و بوی الهی و عرفانی تام دارد. اساس کار او در غزلیات عرفانی بسط تفکر «وحدت وجود» است. در این جستار با ذکر مقدماتی درباره عرفان ابن عربی و چارچوب فکری او به رموزی اشاره خواهد شد که اساس کار او را در غزلیات عرفانی شکل مي‌دهد
تخصص ها :
ابن عربی، غزل عرفانی، رمز، زن، وحدت وجود.

6
ولایت از دیدگاه حافظ برسی
( 358 بازدید ) ( 59 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 10 - شماره 38 - شماره پیاپی 38
خلاصه مقاله : دیدگاه حافظ برسی درباره ولایت، ناشی از معرفت و توحید اشراقی بر پایه محبت و معرفت باطنی است. چرا که امامت و ولایت جامع بین توحید ونبوت است. و پیمان حکم ولایت در ازل گرفته شده و آن راهرولی به ولی دیگر، تا روز قیامت تسلیم مي‌کند. بنابراین ولایت را، میزان بندگان مي‌داند. و توجه و تمرکز خود را به طرح و اثبات این نکته معطوف نموده که امام دارای مرتبه ولایت مطلقه کلیه بوده و هدایتگر روحانی و باطنی خلق است. در این تحقیق سعی مي‌شود موضوع و مبحث ولایت از دیدگاه این عارف گمنام قرن هشتم و نهم که هنوز جایگاه واقعی ایشان در بین علماء شیعه و حتی عرفا به وضوح مشخص و شناسایی نشده است، مورد بررسی قرار گیرد. او افکار و عقاید تازه‌ای را در باب ولایت و امامت آورده است که در تشیع کلاسیک و رسمی قابل طرح نبوده و مورد استقبال علماء و فقهاء شیعه قرار نگرفته و نمی‌گیرد. همین گمنامی و سرگشتگی ذهنی دست مایه اولیه طرح موضوع گشته و با رسیدن به این مطلب که نگاه بُرسی خارج از چهارچوب‌های تعیین شده برای این دیدگاه قرار دارد، پنجره تازه‌ای رو به سوی مفهوم ولایت گشوده شده و بازنگری می‌شود
تخصص ها :  ولایت، امامت، حافظ برسی، ولی، انسان کامل

7
روح از نگاه عرفانی مولانا
( 353 بازدید ) ( 49 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 10 - شماره 38 - شماره پیاپی 38
خلاصه مقاله :
به تعبیر مولانا روح انسان که از عالم خویش به دور افتاده و در زندان تن محبوس گشته و مانند نیدر شوق رجوع بدان عالم در این قفس ناله و شکایت آغاز کرده است وی مي‌گوید آن همه زیبایی که در تن دیده مي‌شود به خاطر انعکاسی است که روح در او ایجاد مي‌کند وقتی روح از تن جدا می‌شود تن تباه می‌گردد و بوی گندش همه جا را فرا مي‌گیرد. پس جان مجرد است و نقص ونیاز و آفت بدان راه ندارد.
روح در آغاز وجودش روحانی و پاک بوده وچون به کالبد عنصری تعلق یافته رنگ جسمانی پیدا کرده است. نفس هر لحظه رنگ عوض می‌کند وگاه نفس اماره وگاه به نام لوامه و مطمئنه و... خوانده می‌شود ولی روح لطیفه‌اي ازلی که جایگاه علوم و وحی و الهام باشد و از جنس ملائکه و جدا از جسم مي‌باشد.
تخصص ها :
مولانا، انسان، قفس تن، محبوس (زندانی)، روح، جسم.

8
كاوش جلوه‌هاي ‌تجلّي ‌آفتاب ‌اعظم(ص) در آيينة كشف‌المحجوب
( 297 بازدید ) ( 28 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 10 - شماره 38 - شماره پیاپی 38
خلاصه مقاله : ﺳﻴﻤﺎي ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ اﻋﻈﻢ در ﺑﺴﻴﺎري از آﺛﺎر ﻣﻨﺜﻮر و ﻣﻨﻈﻮم ادب ﻓﺎرﺳﻲ ﺑﻪ ﻧﺤﻮي ‫ﺷﺎﻳﺴﺘﻪ ﺑﺎزﺗﺎب ﻳﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ ﻛﻪ ﮔﻮﻳﺎي ﻋﻼﻗﻪﻣﻨﺪي و دلباختگي ﻧﻮﻳﺴﻨﺪﮔﺎن آﺛﺎر ﺑﻪ‫ آن حضرت اﺳﺖ. كتاب ﻛﺸﻒ اﻟﻤﺤﺠﻮب ﻳﻜﻲ از ﻣﺘﻮنﻫﺎي ﮔﺮانﺳﻨﮓ زﺑﺎن ﻓﺎرﺳﻲ در ﻗﺮن ﭘﻨﺠﻢ، اﺳﺖ. ﻫﺠﻮﻳﺮي، ﭘﺲ از اﺷﺎره ﺑﻪ آﻳﻪﻫﺎي ﻗﺮآن، ﺑﻪ ﺳﺨﻦ رﺳﻮل و روش و ﻣﻨﺶ آن ﺑﺰرﮔﻮار اﺳﺘﻨﺎد ﻛﺮده اﺳﺖ. ﻧﺸﺎن دادن ﺑﺮﺗﺮيﻫﺎي ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ اﻋﻈﻢ(ص) و ﺗﺄﻛﻴﺪ ﺑﺮ ﻣﻬﺮﺑﺎﻧﻲ و محبّت او و ﺿﺮورت ﻣﻌﺮﻓﺖ ﺑﻴﺸﺘﺮ آن ﺣﻀﺮت،ﻫﺪف اﻳﻦ جستار اﺳﺖ. ﺑﺪﻳﻦ ﻣﻨﻈﻮر، مباحثي ﭼﻮن ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ اﻋﻈﻢ(ص) ﺑﺎ ‫ﭘﻴﺎﻣﺒﺮان دﻳﮕﺮ ﻣﺜﻞ ﻣﻮﺳﻲ و اﺑﺮاﻫﻴﻢ و داود(ع)، اﺧﻼق و رﻓﺘﺎر ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ، روحيّة ﻋﺒﺎدي و ﻋﺮﻓﺎﻧﻲ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﻣﺜﻞ ﻧﻤﺎز وروزه و ﺳﺮاﻧﺠﺎم ﺧﻮاب و ﺑﻴﺪاري ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ اﻋﻈﻢ(ص) ﻛﻪ در ﻛﺸﻒ اﻟﻤﺤﺠﻮب ﻫﺠﻮﻳﺮي‌آﻣﺪه، در اﻳﻦ مقاله ﺑﺮرﺳﻲ ﺷﺪه اﺳﺖ. ﺣﺎﺻﻞ اﻳﻦ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ‫اﻋﻈﻢ(ص) ﻣﻬﺮﺑﺎن و ﺑﺎ محبّت، ﺑﺨﺸﻨﺪه و ﻛﺮﻳﻢ، ﻛﺎرﮔﺮ و ﻣﺸﺘﺎق در ﻃﺎﻋﺖ ﺣﻖ و‫ﻣﺤﺒﻮب و ﻣﻨﻈﻮر ﺣﻖ ﺗﻌﺎﻟﻲ ﺑﻮده اﺳﺖ
تخصص ها :
ﻛﺸﻒاﻟﻤﺤﺠﻮب، ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ اﻋﻈﻢ(ص)، ﻫﺠﻮﻳﺮي، ﻓﻀﺎﺋﻞ و اوﺻﺎف اﺧﻼﻗﻲ.

9
مناظره با ابلیس در ادب عرفانی
( 423 بازدید ) ( 145 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 10 - شماره 38 - شماره پیاپی 38
خلاصه مقاله :
ابلیس در متون نظم و نثر فارسی هم مطرح گردیده است و گفتگو یا مناظره با ابلیس به گونه‌اي اختصاصی در ادبیات عرفانی قابل شناسایی است. عارفان با الگو گرفتن از قرآن کریم و دیگر کتاب‌های آسمانی، در قالب حکایات و مجادله‌هایی که بین ابلیس و پیامبران و یا عارفان ترسیم نموده‌اند که در ضمن آن به پرسش و اشکال‌هاییعقیدتی هم پاسخ داده‌اندجنبۀبرجسته‌اي از ادبیات تعلیمی را به نمایش گذاشته‌اند و ابلیس در اغلب مناظرات تلاش دارد که عمل خود را توجیه کند و خود را عاشق راستین معرفی نماید. برخی ابلیس را مظهر اخلاق ناپسندی چون تکبر و غرور و تند خویی و نمادی برای قهر الهی دانسته‌اند، از طرفی چون خداوند را احسن الخالقین مي‌دانسته‌اند که همه چیز را حکیمانه و خیرخواهانه آفریده است، برای خلقت ابلیس هم حکمت‌هایی سودمند جستجو نموده‌اند که ناآشنایان گمان کرده‌اند از ابلیس دفاع شده است، چنانکه او را کارگزار الهی برای آزمایش انسان‌ها خوانده‌اند. در اینجا مناظره با ابلیس در پنج شیوۀ مناظره با خداوند، انبیا، عرفا، باخود و افراد ناشناس بررسی گردیده است و نمونه‌های آن از ادبیات عرفانی استخراج شده است.
تخصص ها : شیطان، ادبیات تعلیمی، مناظره، حدیث نفس، توحید

10
بررسی مضامین عرفانی غزلیات سلطان علی رودبند
( 266 بازدید ) ( 38 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 10 - شماره 38 - شماره پیاپی 38
خلاصه مقاله : در این مقاله برآنیم تا به بررسی و تحلیل بن مایه‌های عرفانی موجود در کلام یکی از بزرگان عرفان یعنی سلطان علی رودبند (از احفاد امام موسی کاظم علیه السلام) بپردازیم. در حقیقت هدف ما از این پژوهش، کنکاش و جستجو در جهان بینی عرفانی معتقد و مورد قبول اهل بیت (علیهم السلام) است.اهمیت وی در تاریخ عرفان را مي‌توان به دو نکته خلاصه کرد اول اینکه شیخ علی سیاهپوش، در روند تبدیل طریقت صفویه به سلطنت صفویان، نقش مهمی ایفا کرده است و دوم اینکه از شیخ رود بند، اشعاری بر جای مانده، که با مطالعه آن می­توان خط سیر طریقت صفویه از موسس آن به بعد را دنبال گرفت. آنچه با مطالعه در اندیشه‌های عرفانی رودبند حاصل مي‌شود، عرفانی بر پایه­ سه اصل اهمیت در اجرای اصول شریعت، مبارزه با دنیاپرستی در همه اشکال آن و زهد و ریاضت است
تخصص ها :
سلطان علی رودبند، عرفان، عشق، معرفت.

شماره های منتشر شده
دسترسی سریع

کلیه حقوق این وب سایت برای فصلنامه تخصصی عرفان اسلامی محفوظ می باشد .