English
فصلنامه تخصصی عرفان اسلامی
مشاهده مقالات شماره
 دوره9،شماره36 ،پیاپی36
 
1
تصوف و راه ملامت
( 376 بازدید ) ( 47 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 9 - شماره 36 - شماره پیاپی 36
خلاصه مقاله : آنچه از گذشته درباره صوفیان ملامتی یاد شده و در شرح حال ایشان به سنت مکرر و متداوم تذکره­ها مبدل گشته، به گونه­ای است که ملامتیان را چونان فرقه­ای از شمار فرق دیگر تصوف و در ردیف ذهبیه، نقشبندیه، قلندریه و... دانسته‌اند که پیروان حمدون قصار بوده اند، حتی در برخی موارد آن­ها را گروهی مجزا از صوفیه و در برابر ایشان توصیف کرده­اند و از این روی همواره حقیقت حال ایشان در هاله­ای از ابهام بوده است. تألیف این مقاله کوششی است برای بررسی دوباره­ دیدگاه­های ملامتیان، زمینه­های پیدایش و ظهور ایشان، سیر تطور وتحولات آن­ها و همچنین دقت در وجوه تمایز و اشتراک احتمالی که با دیگر صوفیه داشته­اند و در نتیجه رسیدن به چهره­ای روشن­تر و واقعی­تر از ملامتیان و تشخیص هویت تاریخی ایشان
تخصص ها :
ملامتیه، ملامت، تصوف، صوفی، اندیشه.

2
وحدت وجود از دیدگاه عین­ القضات همدانی
( 334 بازدید ) ( 71 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 9 - شماره 36 - شماره پیاپی 36
خلاصه مقاله : وحدتِ وجود به معنای اینکه خداوند موصوف به وجود است و هیچ­یک از کائنات به وجود توصیف نمی­شوند، در آثارِ عین­القضات همدانی به خصوص در مکاتباتِ وی، بسیار مجالِ ظهور یافته است. عين القضات با تأویلی بر آیۀ کریمۀ «أَلا إِنَّهُمْ فِي مِرْيَةٍ مِنْ لِقَاءِ رَبِّهِمْ أَلا إِنَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ مُحِيطٌ» (فصّلت/54) کسانی را که از لقای پروردگار در شک هستند، کور می‌داند. کوران کسانی هستند که احاطۀ خداوند بر تمامی موجودات و از جمله بر وجود خود را نمی­بینند؛ چه اگر این احاطه را می­دیدند، مشاهده می­کردند که خود جلوه­ای از خداوند هستند. از نظر وی خداوند به واسطۀ احاطه­ای که بر مظاهرش دارد، هم مرکز است و هم محيط. بنابراینتنها حق تعالی موجود است؛ اما نه به آن معنی که کائنات، سراب باشند. بلکه آنها جلوه­های گوناگون وجود واحد هستند که قاضی آنها را گاهی حادث نامیده است. خداوند قدیم است به این معنی که فراتر از زمان است و همچنان­که در ازل، خدا بود و چیزی با او نبود، در ابد و در حال نیز به همان گونه است
تخصص ها : وحدت وجود، اهلِ معرفت، خودشناسی، کلمۀ توحید، عين­القضات همدانی

3
معراج در تفاسير عرفاني
( 674 بازدید ) ( 187 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 9 - شماره 36 - شماره پیاپی 36
خلاصه مقاله :
در این مقاله به دنبال بررسی مفهوم معراج از منظر قرآن کریم، تفاسیر، به ویژه تفاسیر عرفانیهستیم. معراج مفهومی دینی-عرفانی است که در ادیان دیگر نيز سابقه دارد. معراج از نظر برخی، جسمانی و از نظر برخی روحانیاست، گروهی هم آن را جسمانی و روحانی تفسیر کرده‌اند. از معراج پیامبر گرامی اسلام (ص) در دو سوره از قرآن کریم (سوره مبارکه اسراء و نجم) به صراحت سخن رفته است. مقصود از معراج روحانی همان تدبر در مصنوعات الهی و مشاهدة جلال و جمال وی، استغراق در فکر و ذکر حق و سرانجام رهایی از قیود مادی و علایق دنیوی و عبور از مراتب امکانی در مراحل باطنی و قلبی است.دراین سفر روحاني، پیامبر (ص) تمام مراتب و عوالم را سیر می‌کند، حتی به مقامی بالاتر از فرشتگانمی‌رسد. در حقیقت از نظر عرفا، معراج حضرت محمد (ص) نمونة الهی صعود عرفانی است که دیگران هم با داشتنشرایط می‌توانند نه به اندازة پیامبر، بلکه هر کس متناسب با ظرفیت عرفانی وجود خویش در این راه قدم بگذارد.
تخصص ها :
عرفان، معراج جسماني، معراج روحاني و پيامبر.

4
مهدويت از ديدگاه عزیزالدين­ نسفي
( 297 بازدید ) ( 30 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 9 - شماره 36 - شماره پیاپی 36
خلاصه مقاله :
عزيزالدين­نسفي عارف بزرگ قرن هفتم هجري، در عرفان نظري تحولي ايجاد كرده است و با گرايش­هاي شيعي، بحث از ولايت و انسان­كامل را در مركز انديشه­هاي عرفاني خود قرار مي­دهد. او در آثار خود، ابتدا از معرفي عوالم هستي و مراتب ارواح و انسان­كامل آغاز مي­كند و سپس به جايگاه ولايت مي­پردازد و آن را باطن نبوت به­شمار مي‌آورد. جمع بين ولايت و انسان­كامل را در خاتم اولياء و مهدي موعود مي­داند و با استناد به آيات و روايات و بهره‌گيري از انديشه­هاي ابن­عربي و سعدالدين­حمويه، خاتم ولايت را در ظهور صاحب­زمان و وليّ دوازدهم ارزيابي مي­نماند.
تخصص ها :
عرفان، ولايت، انسان­كامل، موعود، خاتم­اولياء، صاحب­زمان.

5
تجلّی عشق در اشعار مولانا
( 363 بازدید ) ( 48 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 9 - شماره 36 - شماره پیاپی 36
خلاصه مقاله :
عشق و محبّت، اکسیر حیات است و بهانة بودن؛ و اگر عشق نبود، هیچ نبود. این معنا در جهان‌بینی عرفانی که آثار مولانا نمونه‌های درخشان آن است، ژرف‌تر و لطیف‌تر بیان مي‌شود. عرفا معتقدند که اصل همة محبّت‌ها حضرت حقّ است و از اوست که محبّت در همة هستی جاری و ساری مي‌شود. عشق، راز آفرینش و چاشنی حیات و خمیرمایه‌ تصوّف و سرمنشاء کارهای خطیر درعالم و اساس شور و شوق و وجد و نهایت حال عارف است که با رسیدن به کمال، به فنا در ذات معشوق و وحدت عشق و عاشق و معشوق منتهی مي‌شود.
عشق ودیعه‌ای الهی است که در وجود انسان نهاده شده و با ذات و فطرت وی عجین گشته و انسان پیوسته به دنبال معبود و معشوق حقیقی بوده است. مولانا مي‌گوید:
          نـاف مـا بـر مهر او ببـریده‌انـد                   عـشق او در جـان مـا کاریده‌اند
مولانا به سبب سوز عشقی که در دل دارد پلّه پلّه مقامات تتبّل تا فنا را پشت سر مي‌نهد تا به ملاقات معشوق حقیقی نایل آید. عشقی که مولانا از آن صحبت مي‌کند عشق حقیقی و راستین است نه عشق‌های رنگین که عاقبت به ننگ انجامد.
تخصص ها :
عشق، عرفان، كمال، محبت، مولانا جلال الدّین محمّد بلخی (رومی).

6
بت عيّار در فصّ ابراهيمي از نقدالنّصوص جامي
( 322 بازدید ) ( 26 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 9 - شماره 36 - شماره پیاپی 36
خلاصه مقاله :
مولانا عبدالرّحمان جامي كه در تصوّف نظري از شارحان و مروّجان مسلك محي‌الدّين بن عربي است، در اثر ارزشمند خود «نقدالنّصوص» خلاصه‌اي از افكار و عقايد ابن عربي را آورده است و اين كتاب در واقع مختصري از «فصوص‌الحكم» شمرده مي‌شود. ابن عربي حقيقت وجود را به وحدت مطلقه‌اي تفسير مي‌كند كه شؤون و مظاهر مختلفي دارد و اطوار و تعيّنات گوناگون، صورت‌ها و مظاهر ربوبيه او مي‌باشند. بر اساس اين تفسير، انبيا مجلاي اسماء الهيه‌اند و از منبع فيض كه ذات حق است، صاحب ولايت شده‌اند و هر چه قابليت آن‌ها بيشتر بوده، ظهور تجليات اسمائي هم در آن­ها كامل‌تر بوده است.
جامي در فصّ ابراهيمي رمزهايي از وجود انسان كامل را بيان مي‌كند و با ذوق عارفانه خود سريان واحد را در كثرت‌ها نشان مي‌دهد و نتيجه مي‌گيرد كه حق و خلق چهره‌ يك حقيقت مطلق‌اند.
تخصص ها :
اسما و صفات، انسان كامل، قرب فرايض، وحدت وجود.

7
شریعت، عرفان و اخلاق در «مجنون و لیلی» امیرخسرو دهلوی
( 369 بازدید ) ( 58 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 9 - شماره 36 - شماره پیاپی 36
خلاصه مقاله :
شناخت ویژگی‌هایی کاثر، تحلیل معانی، فهم مسائل ادبی و آگاهی خواننده را نسبت به میزان دانش و معلومات صاحب آن بیشتر می‌سازد. آثار امیر خسرو دهلوی از متون مهم ادبیات فارسی به حساب می‌آیند. یکی ازین آثار، «مجنون و لیلی» است که به تقلید از لیلی و مجنون نظامی سروده شده است. هر کس در نگاه اوّل به جنبه‌های عاشقانه و غنایی داستان مجنون و لیلی می‌اندیشد، امّا با مطالعه و ورود به داستان در می‌یابد که امیر خسرو در حوزة تصوّف، عرفان، اخلاق و نیز معارف اسلامی آگاهی کافی داشته است و این آگاهی به خوبی در آثار وی نمود پیدا کرده است، چون از هشت سالگی با شیخ نظام‌الدین اولیاء حشر و نشر داشته است و خود نیز فطر تیبیدار داشت، اشعار و آثار او تحت‌الشعاع ضمیر روشن و آگاه وی از تعالیم عالیة دین بوده است. این مقاله به بررسی نمود شریعت، عرفان واخلاق در مثنوی «مجنون و لیلی» می‌پردازد که شاعر از آنها بهره گرفته است.
تخصص ها :
امیرخسرو دهلوی، مجنون و لیلی، شریعت، عرفان و اخلاق.

8
بررسي تطبیقی شخصيت از ديدگاه جلال الدین مولوی با آبراهام مازلو
( 388 بازدید ) ( 67 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 9 - شماره 36 - شماره پیاپی 36
خلاصه مقاله :
مولانا مانند بسياري از شاعران و نويسندگان اين سرزمين كهن در سرودن آثار خود ديدگاه‌هاي انسان گرايانه دارد. مولانا با نظر به عظمت و نيروهاي گوناگوني كه در انسان سراغ دارد، چه در قلمرو فردي و چه درقلمرو اجتماعي، اصالت را از آنِ انسان مي‌داند و در سرتاسر مثنوي اين «انسان محوري» كاملا به چشم مي‌خورد. از این منظر اندیشه‌های مولوی بسیار به روانشناسان انسان گرا از جمله مازلو نزدیک است. آبراهام مازلو بنیانگذار و رهبر معنوی جنبش روانشناسی انسانگرا محسوب می شود. او شدیدا از رفتارگرایی و روانکاوی، مخصوصاً رويكرد فرويد به شخصيت انتقاد كرد. به عقيده مازلو در صورتي كه روان شناسان فقط انسانهاي نابهنجار و آشفته را بررسي كنند، خصوصيات مثبت انسان مانند خشنودي، خرسندي، و آرامش خيال را ناديده مي‌گيرند. ازاین رو وی به مفاهیم مثبت و از جمله خود شکوفایی تاکید کرد. مازلو معتقد بود در صورتي كه نتوانيم بهترين نمونه‌هاي انسان، خلاق‌ترين، سالم‌ترين و پخته‌ترين افراد جامعه را بررسي كنيم ماهيت انسان را دست كم مي‌گيريم. در این پژوهش تلاش بر آن است تا نزدیکی‌های اندیشه مولوی، به عنوان یک عارف ایرانی، با رهبر روانشناسان انسان گرا، مازلو، مورد بررسی تطبیقی قرار گیرد.
تخصص ها : مولوی، مازلو، شخصيت، روانشناسي انسان گرايي

9
عالم مثال (خیال) در مکتب عرفانی محیی الدین ابن عربی
( 351 بازدید ) ( 85 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 9 - شماره 36 - شماره پیاپی 36
خلاصه مقاله :
محیی‌الدّین ابن عربی، به عنوان پدر عرفان نظری پس از سهروردی به طراحی عالم خیال همت گماشت و اصول عرفان او بر حکمت متعالیه تأثیر فراوانی گذارد؛ چنانچه نظریه تجرّد خیال و وساطت و طریقت عالم خیال در شکل گیری حکمت متعالیه از اهمیت فراوانی برخوردار است. ابن عربی فقط ذات باری تعالی را حق و حقیقت مي‌داند و تمامی عالم ممکنات را حیطه‌ خیال و مثال مطلق الهی تلقی مي‌کند و عقیده دارد، خیال به علت آنکه جامع ضدین- عقل و حواس مادی- است مظهریت از اسم «قوی» خداوند دارد.در این مقاله، تلاش شده با استناد به آراء حکما و عرفای اسلامی، به ویژه پدر عرفان نظری – محیی الدین ابن عربی؛ اولاً: تعریفی جامع از عالم مثال (خیال) ارائه شود. ثانیاً: جایگاه این عالم در عرفان را به عنوان یکی از عوالم وجودی مشخص كند و نتیجه‌گیری نماید که: کشف و شهود، رؤیت انبیا و ملائکه و قدیسان، حضور ارواح طیبه ائمه اطهار(ع) در هنگام مرگ، وحی و الهام و معراج پیامبر(ص) در عالم خیال منفصل اتفاق مي‌افتد
تخصص ها :
عرفان، مُثُل، عالم واسط، خیال منفصل، کشف و شهود، برزخ، قبر.

شماره های منتشر شده
دسترسی سریع

کلیه حقوق این وب سایت برای فصلنامه تخصصی عرفان اسلامی محفوظ می باشد .