English
فصلنامه تخصصی عرفان اسلامی
مشاهده مقالات شماره
 دوره13،شماره51 ،پیاپی51
 
1
اثرپذیری آثار فارسی احمد غزالی از کلام امام علی(ع)
( 30 بازدید ) ( 17 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 0 - شماره 51 - شماره پیاپی 51
خلاصه مقاله :
معارف و تعالیم اهل بیت(ع) یکی از سرچشمه‌های اصیل عرفان اسلامی است و اثرپذیری متون عرفانی از این آبشخور به خوبی مشهود است. فصاحت و بلاغت موجود در کلام و تعالیم امام علی(ع)، از دیرباز تاکنون، نویسندگان پارسی‌گوی را بر آن داشته تا آثار خود را به کلام آن حضرت آراسته کنند. احمد غزالی از نویسندگان برجسته مکتب عرفان است که در آثار خود به خصوص از کلام امام علی(ع) متأثر شده است. در این مطالعه به شیوه نقلی استنادی، گونه‌های مختلف اثرپذیری آثار فارسی احمد غزالی از کلام امام علی(ع) تبیین شده است. اثرپذیری آثار فارسی احمد غزالی از کلام امام بیشتر از نوع گزاره‌ای و به شیوه اقتباس است. از آن جا که آبشخورهای عرفان اسلامی و نیز نسبت عرفان و مکتب اهل بیت(ع) همواره مورد بحث بوده است، این تحقیق می‌تواند به عنوان نمونه، اثرپذیری عرفان اسلامی را از تعالیم اهل بیت(ع) نشان دهد.
تخصص ها :
امام علی(ع)، ادبیات عرفانی، اثرپذیری، احمد غزالی.

2
نقد تطبیقی دیدگاه مشایخ صوفیه در باب وصف حُسنِ معشوق
( 31 بازدید ) ( 19 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 0 - شماره 51 - شماره پیاپی 51
خلاصه مقاله :
از زمان ورود تصوّف به شعر فارسی و درآمیختن مضامین عاشقانه و عارفانه و کاربرد الفاظ و اصطلاحات عاشقانه به عنوان نماد و رمزی برای بیان مفاهیم عرفانی، در میان مشایخ صوفیه اختلاف آراء پدید آمد و هر کدام بر آن شدند تا با تدوین کتب و رسائل، بر آیین مکتب و مشرب عرفانی خود تعریف و توجیهی از این الفاظ به دست دهند. این مقاله قصد دارد تا به روش نقد تطبیقی، به بررسی آراء مشایخ صوفیه از جمله هجویری، احمد غزالی و عین‌القضات همدانی، در باب الفاظ و مضامین شعری در وصف معشوق بپردازد. محدودۀ این مقاله الفاظی چون زلف و چشم و خدّ و خال و ابرو را در بر می‌گیرد. دیدگاه هجویری در باب این الفاظ و توصیفات به ویژه در بحث سماع بیشتر صبغۀ شرعی و فقهی دارد، احمد غزالی احوال عاشق و صفات معشوق را به گونه‌ای منسجم برای بیان یک نظام خاص توصیف می‌کند و عین‌القضات همدانی با نقل ابیاتی از دیدگاه تصوّف به تعریف شاهد پرداخته این الفاظ را در مقام‌ها و معانی مختلف شرح می‌دهد.
تخصص ها :
وصف اندام معشوق، دیدگاه مشایخ، زلف و خدّ و خال.

3
بررسی دیدگاه ابن‏عربی و ملاصدرا پیرامون انسان کامل با تأکید بر نقش هدایتی و ارشادی
( 44 بازدید ) ( 14 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 0 - شماره 51 - شماره پیاپی 51
خلاصه مقاله :
انسان کاملِ ابن‏ عربی که بعدها مورد توجه ملاصدرا نیز قرار گرفت، در سیر صعودی به سوی حق تعالی راهی می ‏شود و مرحلة انسان‏ الحیوان را پشت سر گذاشته و با سیر در خداوند، به مقام خلافت الهی دست می ‏یابد. برخی عرفا و متصوفه به همین سطح بسنده کردند ولی ابن عربی و ملاصدرا از این فراتر رفته و سیر نزولی و یا سیر الی‌الخلق را مرحله‏ ای از تعالی و کمال انسان می ‏دانند. این مقاله که به صورت توصیفی- تحلیلی نگارش شده، به واکاوی دیدگاه ابن‏ عربی و ملاصدرا درباره یکی از مهم‏ترین نقش‏ های دنیوی انسان کامل در قبال انسان ‏های دیگر یعنی نقش هدایتی و ارشادی می‏ پردازد. چنین انسانی واسطه میان حق تعالی و خلق بوده و تلاش می‏ کند انسان‏ های دیگر را به مسیر کمال هدایت نماید. هر یک از ابن ‏عربی و ملاصدرا با اشاره به مبانی دینی، به این مهم اشاره کرده و حتی ابن‏ عربی که خود را مصداقی از ختم ولایت می ‏داند و هم‏چنین ملاصدرا، به این مهم پرداخته و نسبت به کمال انسان‏ ها و ارشاد آن‏ ها بی ‏تفاوت نبودند.
تخصص ها :
ابن‏ عربی، ملاصدرا، انسان کامل، هدایت و ارشاد خلق، مکارم اخلاقی.

4
جایگاه عرفانی امام سجاد(ع) نزد متصوفه و اهل معرفت
( 68 بازدید ) ( 15 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 0 - شماره 51 - شماره پیاپی 51
خلاصه مقاله :
امام سجاد(ع) به سبب زهد و عبادت‌های بسیار و همچنین مناجات‌های زیبا و پرمحتوا، نزد متصوفه از جایگاه علمی و عملی ویژه‌ای برخوردارند؛ از بعد علمی، ایشان را سرآمد دانش‌های ظاهری و باطنی شمرده؛ و معتقدند که آن حضرت نه تنها در علوم ظاهر، بلکه در معارف معنوی نیز سرآمد بود؛ و حضرت امیرالمؤمنین(ع) و امام سجاد(ع) را در زمره کسانی می‌دانند که عالم به علم الافراد بوده‌اند.
از حیث عملی نیز، ضمن نقل مناجات‌ها و نیز کرامات بسیاری از ایشان، سیره عبادی و اخلاقی آن حضرت(ع) را الگویی برای اهل معرفت دانسته، و گفته‌اند هنگامی که حضرت به نماز می‌ایستاد کائنات بر وی کشف می‌گشت و بر دست نیافتنی‌ترین اسرار عالم قدس اطلاع می‌یافت. در متون صوفیه، از گریه‌های بسیار حضرت(ع)، زهد و ورع، تقوی و خوف، سخاوت و خدمت به خلق، خلوص و تواضع و بردباری ایشان سخن به میان آورده‌اند.
تخصص ها : امام سجاد، عرفان، سلوک عرفانی، تقوی، زهد و ورع، سخاوت، تواضع و...

5
آموزه‌های عرفانی پیران در الهی‌نامة عطار
( 41 بازدید ) ( 5 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 0 - شماره 51 - شماره پیاپی 51
خلاصه مقاله :
الهی‌نامه، پس از منطق‌الطیر یکی از ارجمند‌ترین مثنوی‌های عطار است. این مثنوی، یک داستان بلند است که از 22 مقاله و با بهره‌گیری از عنصر «گفت‌وگو»، میان پدری با شش پسر خود، که هر یک آرزویی دارد، تشکیل شده است.آرزوهایی که برای ارجاع به حقایقشان تأویل می‌شوند و پدر آن‌ها را تأویل می‌کند.
عطار برای بیان اندیشه‌های عرفانی خویش، از حکایت‌های تمثیلی بسیاری استفاده کرده است. بخشی از این حکایت‌ها که از زبان عارفان نقل می‌شود، مفیدترین ابزار برای تجسّم آموزه‌های عرفانی عطار به شمار می‌آید.
این مقاله سر آن دارد که پس از معرفی الهی‌نامه، حکایت عارفان را، برای ردیابی اندیشه‌های عطار، که حاوی مقوله‌هایی مشخص نظیر معنی گرایی، ترک و بی توجهی به خیال اندیشی، دنیا، کم‌خواری، پاکبازی و مرگ است را دسته‌بندی نماید.
این پژوهش که از رهگذر باز خوانی حکایات عارفان شکل می‌گیرد، نشان می‌دهد که عطار کما بیش به تمام آن چه سالک برای طی طریق با همرهی پیر نیازمند است، اشاره کرده و در تمام این مسیر به گذر دادن مخاطب از نقص به کمال کوشیده است.
تخصص ها :
عطار، الهی‌نامه، عقل، نفس، عشق.

6
تأملی در حوزة معرفت‌شناسی اخلاق و عقل و ارتباط آن با شیوة تفکّرعرفانی مولوی بلخی
( 30 بازدید ) ( 4 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 0 - شماره 51 - شماره پیاپی 51
خلاصه مقاله : Normal0falsefalsefalseEN-USX-NONEAR-SA
/* Style Definitions */
table.MsoNormalTable
{mso-style-name:"Table Normal";
mso-tstyle-rowband-size:0;
mso-tstyle-colband-size:0;
mso-style-noshow:yes;
mso-style-priority:99;
mso-style-parent:"";
mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt;
mso-para-margin:0in;
mso-para-margin-bottom:.0001pt;
mso-pagination:widow-orphan;
font-size:10.0pt;
font-family:"Times New Roman","serif";} >موضوع مقاله، تأملی در حوزة معرفت‌شناسی اخلاق و عقل و ارتباط آن با عرفان و شیوه تفکر عرفانی در شعر و اندیشة مولوی بلخی است. این پژوهش برای جواب‌دادن به این پرسش است که تربیت به صورت­ های گوناگون و عقلانیت چگونه تبیین شده و دارای چه مراتبی است.فرضیه‌ای که در ذهن پژوهشگران شکل می‌گیرد این است که مولوی تلقی خاصی از «عقل و رابطة آن با خداوند و تربیت انسان» داشته و به ­سبب این که یکی از مهم‌ترین‌بخش‌های مثنوی‌ خود را به آن اختصاص داده، در پی شکل‌دهی شاعرانه ـ عارفانه به آن مفهوم و بن‌مایه بوده است. وی سرفصل­ ها، چهارچوب­ ها و اصول کلی با زیرمجموعه­ های خاصی را برای عـقل، مراتب آن و پیشروان عقل جامعه طرح کرده است.شیوة بررسی در این مقاله، تحلیل محتوایی (Content Analysis) است که با استفاده از آن و تجزیه و تحلیل داده‌های متن، به ابعاد گوناگون سؤال‌های‌ طرح‌شده، پاسخ داده شده است.
تخصص ها :
مولوی، مثنوی، عقل، تربیت، تفکر عرفانی.

7
اندیشۀ وحدت وجود در شعر عبدالغنی نابلسی
( 27 بازدید ) ( 7 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 0 - شماره 51 - شماره پیاپی 51
خلاصه مقاله :
وحدت وجود یکی از مفاهیم کلیدی در عرفان و تصوف اسلامی است و همواره بخشی از نظرات و آراء عرفا را به خود اختصاص داده است. عقیدۀ وحدت وجود قائل به آن است که وجود حقیقی تنها از آن خداوند است و سایر کائنات و موجودات جلوه‌ای از وجود باری‌تعالی هستند. این رویکرد عرفانی در ادبیات عربی بازتاب گسترده­ای یافته و شاعران عارف مسلک آن را به گونه­های مختلف در شعر خود بیان داشته­اند. از جملۀ از این شاعران عبدالغنی نابلسی عارف، شاعر و نویسندۀ دورۀ عثمانی است که موضوع وحدت وجود در شعر او جایگاه ویژه­ای داردو بن‌مایۀ اصلی سروده­های او در دیوان موسوم به «دیوان الحقائق و مجموع الرقائق» را تشکیل می‌دهد. پژوهش حاضر با روش تحلیل محتوا، به بررسی جنبه‌های مختلف مضمون وحدت وجود در شعر عبدالغنی نابلسی پرداخته است. برآیند پژوهش نشان می­دهد که وحدت وجود در شعر نابلسی دارای سه لایۀ اصلی است؛ تجلی ذات خداوندی در مظاهر هستی، یگانگی روح انسان با روح خداوندی و به تعبیری دیگر فنای فی­الله، و لایۀ سوم شامل استدلال ­ها و تمثیل‌هایی است که شاعر در دفاع از این عقیده بیان نموده است.
تخصص ها :
وحدت وجود، عبدالغنی نابلسی، شعر عرفانی، فنای فی­الله، عرفان.

8
نگرشی عرفانی به هستی شناسی امام علی(ع)
( 34 بازدید ) ( 4 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 0 - شماره 51 - شماره پیاپی 51
خلاصه مقاله :
جهان‌بینی امام علی(ع) یک نگرش عرفانی را نیز در بردارد. ایشان در هستی‌شناسی عرفانی خویش حقیقت وجود را مختص به خداوند می‌داند و جهان را تجلی اسماء و صفات الهی معرفی می‌نماید و در عین حال قانون علیت را نیز می‌پذیرد و آن را برای جهان ثابت می‌کند. حضرت علی (ع) با جمع بین تشبیه و تنزیه در حققیت وحدت در عین کثرت را تایید نموده و وحدت وجود که همان وحدت حقه حقیقت است را در بیانات خود به اثبات می‌رساند. ایشان با بیان جایگاه ویژه خود و سایر اهل بیت (ع)، واسطة فیض بودن ایشان، همچنین مقام خلافت و ولایت مطلقه کلیه را برای آن ها ثابت می‌نماید و بدین ترتیب پرده از اسرار عرفانی مراتب هستی بر می‌دارد.
تخصص ها :
هستی‌شناسی، عرفان، تجلی، وحدت وجود، ولایت مطلقه.

9
نکات اشتراک و اختلاف عرفان و سیاست در ادب فارسی
( 255 بازدید ) ( 251 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 0 - شماره 51 - شماره پیاپی 51
خلاصه مقاله :
وقتی افراد گرد هم جمع می‌شوند، فکر می‌کنند که قابلیت انجام چه کارهایی را دارند. اتحاد صمیمانه بین مراد و مرید در عرفان و چند نفر در سیاست، قدرتی به وجود می‌آورد که قادر است تفاوت‌ها را مدیریت کند و آن را سازنده گرداند؛ بنابرین در داخل قطره‌ای که موج نیست در جمع قطرات، موج، کشتی و کوسه پیدا می‌شود و چگونگی این اتحادها و نکات اشتراک و افتراق آن ها (عرفان و سیاست) موضوع این مقاله است و از همه مهمتر، قدرت شعر که حامل بار معنایی عرفان و سیاست است و در تقابل قدرت و عشق، شعر دست به هنرنمایی می‌زند و مانند داوری مسلط گاه موجب غلبۀ عرفان بر سیاست و گاهی سیاست موجب نابودی عرفان و عشق می‌شود و آثار ادب فارسی مانند قهرمانی این نکات افتراق و اشتراک را تلخ و شیرین می‌سازد؛ عرفان و سیاست با اشتراکات خود مدینۀ فاضله و با اختلافات خود باعث تغییرات فرد و جامعه می‌شوند. این مقاله بخش بسیار کوچکی از این عرصه را به تصویر می‌کشد و از ذهن ناچیز نگارنده به قدرت عرفان و سیاست در آثار ادب فارسی می‌پردازد. بر طبق این پژوهش عشق و سیاست در ویژگی­های؛ رهبری، اتحاد و تعالی فرد و جامعه، همگرایی اجتماعی، تمایل به خشونت و... دارای اشتراک بوده اما در مواردی چون؛ عقل­گرایی، دلدادگی، مادیت وزور، معنویت، نرمی و انعطاف و قاطعیت اختلاف دارند و پرداختن آثار منثور و منظوم ادب فارسی به مقوله عرفان وسیاست نیاز به چندین کتاب جداگانه دارد.
تخصص ها :
عرفان، سیاست، رهبر، عشق، حکومت.

10
رؤیاواره­ یا (واقعه) ­در آثار عین­­ القضات همدانی
( 39 بازدید ) ( 10 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 0 - شماره 51 - شماره پیاپی 51
خلاصه مقاله :
عرفان شناخت و معرفت حق تعالی است. معرفت و شناخت عرفانی، دریافتی شهودی، حضوری و فردی است؛ عارف پس از طی مراحل و مقدماتی­، توانایی‌های روحی و معنوی خاصّی به­ دست می­آورد که او را از تنگنای حس و عقل فراتر برده و سراپرده اسرار و حقایق را بر او مکشوف می ­سازد. رویارویی عارف با حقیقت­، حادث ه­ای باطنی و درونی‌ست که بدون حضور و اشراف حس و عقل صورت می‌گیرد، عارف قادر نیست دیده­ ها و دریافته­ های خود را به ­صورت معقول و قابل ادراک در­آورد و مشهودات و مکشوفات قلبی خود را برای دیگران بیان نماید. یکی از دلایل اصلی تغبیرنا­پذیری حقایق عرفانی، غیر­قابل تمیز بودن و بی­ تعیّنی آن است زیرا تجارب وحقایق عرفانی مربوط به­ عالمی متفاوت با عالم ماست. عین­ القضات همدانی در آثار خود به شرح و تبیین تجارب عرفانی خود پرداخته و برای اثبات آن ها به آیات و احادیث­ استناد نموده است. مکاشفه، واقعه، خواب، تمثّل از جمله تجارب عرفانی اوست. در این میان رؤیا­واره (واقعه) یکی از راه‌های مهم ورود به عالم غیب و ­از عناصر فراحسی است که نفس ناطقه آدمی به ­کمک آن از گذشته و آینده آگاه می­ گردد. در این پژوهش ضمن تعریف واقعه و ویژگی ­های آن، تفاوت آن با خواب و مکاشفه، واقعه‌ها و تجربیات ناب شخصی عرفانی عین­ القضات تحلیل و بررسی می­ شود.
تخصص ها :
واقعه، خواب، رویاواره­، مکاشفه، عین ­القضات همدانی.

12
شماره های منتشر شده
دسترسی سریع

کلیه حقوق این وب سایت برای فصلنامه تخصصی عرفان اسلامی محفوظ می باشد .