English
فصلنامه تخصصی عرفان اسلامی
مشاهده مقالات شماره
 دوره13،شماره52 ،پیاپی52
 
1
بررسی داستان پسرتعمیدي اثر لف تالستوي از منظر آموزه هاي عرفانی- اسلامی
( 16 بازدید ) ( 15 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 13 - شماره 52 - شماره پیاپی 52
خلاصه مقاله :
تالستوي یکی از بزرگترین نویسندگان جهان است که در آثار خود به موضوعات فلسفی-عرفانی

مشهود می باشد و شاید براي خواننده « پسرتعمیدي » نگاه ویژهاي دارد. این نگاه به خوبی در داستان

شرقی به- ویژه ایرانی، قرابت مفهومی آشکاري نیز داشته باشد.

مقالۀ حاضر به بررسی این اثر می پردازد و سعی برآن دارد تا با نگا هی مفهومی به بررسی

بسترهایی بپردازد که شباهت میان داستان فوق را با ادبیات و عرفان ایرانی-اسلامی موجب گردیده

است و تلاش بر آن بوده است تا ضمن پرده برداشتن از این شباهت ها نشان داده شود که داستان

تداعی کنندة برخی از داستان هاي قرآنی است و هم آنکه گناه و توبه که در عرفان « پسرتعمیدي »

ایرانی داراي جایگاه ویژهاي است در این داستان نیز نقش مهمی دارد. موضوع اصلی داستان آنگونه

که نویسنده بزرگ این اثر بیان می کند برخاستن با نیکی در برابر بدي است که هم در ادبیات فارسی

و هم در دین اسلام به آن مکرراً تأکید شده است.
تخصص ها : لف تالستوی، «پسرتعمیدی»، شرق، پدرتعمیدی، پیر روحانی، عرفان اسلامی

2
سلوک عملی در پرتو عرفان فلسفی،قرائت امام خمینی(ره) از منازل سلوکی فرغانی
( 18 بازدید ) ( 15 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 13 - شماره 52 - شماره پیاپی 52
خلاصه مقاله :
مفتاح‌الغیب قونوی مهم‌ترین اثری است که در علم عرفان نظری نگاشته شد و مصباح‌الانس فناری نیز چونان شرحی تفصیلی بر مفتاح‌الغیب در استدلالی کردن مباحث عرفانی سهم بسزایی دارد. اما فصل پایانی بخش فاتحه مصباح‌الانس، اختصاص به مباحث سیر و سلوک دارد که فناری در این فصل، طریقه خواجه عبدالله انصاری را در منازل‌السائرین مطرح می‌کند که در واقع بازنویسی طرح فرغانی در منتهی‌المدارک است، زیرا فرغانی منازل سیر و سلوک خواجه عبدالله انصاری را بر وفق مبانی مکتب استادش قونوی، تقریر و عرفان عملی را از منظر عرفان فلسفی مورد بررسی قرار داده است. امام خمینی(ره) نیز در تعلیقات خود بر این فصل از مصباح‌الانس، برخی از منازل سلوکی خواجه عبدالله را با تقریر فرغانی مد نظر قرار می‌دهد و نکات بدیعی را، خصوصاً از منظر عرفان نظری، گوشزد می‌کند. این تعلیقات را به واقع می‌توان قرائت امام از منازل سلوکی فرغانی خواند که در مجموع، همدلانه نگاشته شده است.
تخصص ها :
امام خمینی(ره)، خواجه عبدالله انصاری، فرغانی، فناری، منازل سیر و سلوک.

3
بررسی مفهوم زهد در اندیشه‌ حمدون قصار و لائوتسه (با تکیه برمفهوم ملامت و وووی)
( 18 بازدید ) ( 6 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 13 - شماره 52 - شماره پیاپی 52
خلاصه مقاله :
این مقاله با استفاده از منابع دست‌اول و با روش توصیفی-تحلیلی به مقایسة آراءحمدون قصار، صوفی سده سوم‌اسلامی و لائوتسه،زاهد سده‌های نخستین تائویی در باب زهد می‌پردازد. ضرورت این تحقیق بر شباهت‌های ظاهری مفهوم ملامت و وووی در آراء حمدون قصار و لائوتسه است که باعث می‌شود یک محقق تطبیقی، به بررسی مقایسه‌ای دراین زمینه علاقه‌مند گردد. از مجموع مباحث نتیجه می‌شود که مفهوم وووی در آراء لائوتسه دارای سنتی مرتاضانه است که علی‌رغم ویژگی‌های مثبت آن به مانند انجام اعمال در خاموشی، اخلاص،طریقت و نفی ظاهر، پذیرش آن منجر به فقر، بی‌عملی، سلب مسئولیت، بی‌تفاوتی و زهد افراطی می‌شود؛ در حالی که مفهوم ملامت در آراء حمدون، دارای سنتی عابدانه است که بنیان اصلی آن بر عمل‌گرایی، مسئولیت بیشتر، حفظ تقوا و شریعت است.در‌نتیجه، مفهوم زهد در افکاراین دو متفاوت است.
تخصص ها :
ملامتیه و زهد، وووی و زهد تائویستی، حمدون قصار، لائوتسه.

4
آسیب‌شناسی اقوال و کردار داود طائی در متون عرفانی
( 16 بازدید ) ( 20 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 13 - شماره 52 - شماره پیاپی 52
خلاصه مقاله :
عرفان اسلامی (Islamic mysticism) را می‌توان به عرصه وسیعی تعبیر کرد که عرفان نظری و عملی را دربر می‌گیرد و با طریقت تصوّف هم‌آمیختگی دارد و در مواردی تلقی یکسان یا مختلفی از آن دو می‌شود و در بسیاری از موارد، بزرگانی که در این عرصه شناخته شده هستند از آن حد و مرزی که باید در آن فعالیت می‌کردند قدم فراتر نهادند و گاه نیز دچار زیاده‌روی‌هایی در این عرصه شدند. داوود طائی یکی از شخصیت‌های شناخته شده در تصوّف اسلامی است و حکایت‌های زیادی دربارة وی در متون عرفانی ادب فارسی وجود دارد که اغلب تکراری هستند و به شیوه‌های زبانی مختلف، در کتب مختلف نقل شده‌اند.
تخصص ها :
داوود طائی،آسیب‌شناسی، تصوف، زیاده‌روی، تنبلی، عزلت،بی‌عملی.

5
مفهوم‌شناسی تأویل عرفانی «خلیفه الهی» در سوره بقره
( 16 بازدید ) ( 7 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 13 - شماره 52 - شماره پیاپی 52
خلاصه مقاله :
پژوهش حاضر، تبیین معنای تأویل عرفانی واژه «خلیفه» درسوره بقره می‌باشد.نظربه اهمیت بررسی واژگان واصطلاحات قرآنی،این پژوهش پس ازبررسی معنای لغوی این واژه با تدبر درآیات 30الی39 سوره بقره به دریافت مفهوم عرفانی«خلیفه الهی»اقدام نموده وبا استفاده ازمفاهیم واژگان وعبارات کلیدی موجود در آیات مذکور،به نظرمی‌رسد به معنای عرفانی این لقب درانسان دست یافته است.درهمین راستا،ساختاروجودی«آدم»و رسالتش نیز مفهوم‌یابی شده است.
دراین تحقیق،تأثیرتعلیم حقیقی«الاسماءکلها»درساختارانسان موردبررسی قرارگرفته است.نتیجه به دست آمده این است که:تجلی کامل اسماءالهی دروجود نوع انسان، شاید عامل اصلی برای تحقق صفت«خلیفه الهی»دراوباشد.وقوع این امر،فرمانبرداری قوای همه عالم راازانسان درپی خواهدداشت که درقالب سجده ملائکه برآدم درقرآن ازآن تعبیرشده است.درحقیقت ائمه علیهم‌السلام کسانی هستندکه اسماوصفات«رب العالمین»درمعنای اتم واکمل خود،درآن ها از قوه به فعل درآمده است واین معنای تأویل عرفانی «علم الاسماءکلها» است.
تخصص ها :
تأویل عرفانی، خلیفه،ارض،آدم،علم اسماء،سجده،هبوط.

6
تأملی عرفان ­شناختی در داستان ماهان کوشیار هفت­ پیکر نظامی
( 16 بازدید ) ( 5 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 13 - شماره 52 - شماره پیاپی 52
خلاصه مقاله :
موضوع مقاله، تأملی عرفان شناختی در داستان ماهان کوشیار در هفت پیکر نظامی است. این

پژوهش درپیِ جواب دادن به این سؤال است که در شعر نظامی، داستان ماهان کوشیار از چه

ساختاري برخوردار است و چه مؤلفه هایی دارد؟ این مؤلفه ها در اندیشه و شعر او به چه صورتی به

چه راهکارهایی براي سیر داستان انجام دادهاند؟ ،« عرفان » و « شناخت » ؟ کار رفته است

شیوة بررسی اشعار است که با استفاده از (Content Analysis) در این مقاله، تحلیل محتوایی

آن و تجزیه و تحلیل داده هاي متن، به ابعاد گوناگون سؤال هاي طرح شده پاسخ داده شده است.

انسانگرایی و رهایی انسان از مشکلات موجود- البته با ساختار و چهارچوبی که نظامی هنگام طرح

داستان ایجاد کرده است- و راهکارهایی که عرفان و شناخت انسان ارائه کرده است، از مهم ترین

مبانی تحلیل این داستان محسوب میشود.
تخصص ها :
نظامی، ماهان کوشیار، انسان­ گرایی، شناخت، عرفان.

7
رستگاری از طریق معرفت به نفس در فلسفة بابا افضل کاشانی
( 15 بازدید ) ( 3 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 13 - شماره 52 - شماره پیاپی 52
خلاصه مقاله :
بابا افضل، فرزانه سده ششم، در عین آنکه نقطه مرکزی هستی یا وجود انسان را نفس وی می­ انگارد، در همان حال او را هم صاحب خرد می ­بیند به گونه­ ای که جدا کردن این دو؛ یعنی نفس و خرد ره­ یافته از هم امری محال است. در دیدگاه بابا افضل ادراک و دریافت همان حقیقت است؛ از این ­رو در اندیشه این حکیم، خودآگاهی حرکتی است که انگیزه و شوق آن در خود نفس انسان پدید می ­آید. نفس به جهت هم‌سرشت بودن(همجنسی) با اسباب یاری‌دهنده روحانی، فقط از این اسباب می ­تواند بهره ­مندی شایسته یابد تا با شایستگی از نقصان و فرا افتادگی در چاه سار دنیا رهایی یابد و به جاودانگی و رستگاری دست پیدا کند. در اندیشه بابا افضل از آنجا که هر موجودی خاصیّتی دارد که فقط در مرتبه همان خاصیت می ­تواند کمال خاص خود را پیدا کند؛ با سعادت­ ها و شقاوت­ هایی که نه سعادت محض­ اند و نه شقاوت محض رو به رو می ­شویم. اماانسان متفکر خردمند در نهایت سلوک معرفتی خود و در پناه خرد می ­تواند به امن مطلق دست یابد.
تخصص ها :
بابا افضل، عرفان و فلسفه، معرفت نفس، خرد.

8
رفتارشناسی کاینات از دیدگاه مولانا
( 26 بازدید ) ( 26 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 13 - شماره 52 - شماره پیاپی 52
خلاصه مقاله :
در جهان‌بيني مولانا آنچه بر «رفتار کاينات» تعبيرمی­ شود و به عنوان رفتار طبيعت و طبايع اشيا می­ شناسيم، «عادت خداوندی» است که بر ارادة الهی جاری است و در حقيقت قضای الهی كه همان برنامة خداوندي برای مديريّت عالم است، چون فرماندهی بر روی عادات نشسته است و آن­ ها را می­ گرداند. از ديدگاه مولانا درك لايه­ های زيرين و جان و مغز عالم حقيقت و حقيقت عالم، در گرو رمزگشايي و رازگشايي بطون عالم طبيعت مي­باشد و در اين مقام است که احاطه­ ي خداوند بر عالم و حاكميّت او بر كاينات پرده از رخسار برداشته و حقيقت وجودي خود را نشان خواهد داد. چنين نگرشی نسبت به پديده­ هاي عالم، در پـاره­ای از داوری­ های واپسين که ما دربارة ساختار عالم می­ کنيـم، تأثير گذار بوده، نسبت انسان را با خداوند، جهـان هستی و انسان­ های ديگر مشخّص می­کند. در حقيقت آنچه در تبيين رفتارشناسی کاينات مورد نظر ماست، نه تبيينِ صُور فلکی و اجرام آسمانی، بلکه فعل و انفعالات نهفته در عالم هستی است که از طريق مديری محيط بر عوالم اداره می­ شود که در تأويل عرفانیِ آن، ماحصلی جز نيلِ آدمی به جان جهان ندارد. مولوی اين کنش درونی هستی را عشق می­داند و راه رهايی و جاودانگی را عاشقی می ­شناسد. از نظر مولانا خواست و مشيّت الهی بر محور عشق می­ چرخد و زمانی که خود را با اين کشش و کنش عظيم جهان هستی پيوند مي ­دهيم از همة محدوديّت­ های فردی و ظاهری رهايی می ­يابيم و به جان جهان می ­پيونديم.
تخصص ها : خداوند، عشق، انسان، مولانا، رفتارشناسی و کاينات

9
از خداجویی تا خداخویی در اشعار شمس مغربی
( 14 بازدید ) ( 6 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 13 - شماره 52 - شماره پیاپی 52
خلاصه مقاله :
وحدت وجود به عنوان دیدگاهی با منشا عرفانی، قدمتی دیرینه دارد که ردپای آن را می‌توان در هند باستان و در افکار فلاسفه پیش از سقراط در یونان و روم پی گیری کرد. هرچند در عرفان اسلامی نیز ابن عربی، نخستین عارف معتقد به این اصل نیست، اما اولین کسی است که با وارد کردن این اصل به مباحث نظری و فکری به آن توسع و تثبیت بخشید. از جمله شاعران دیگری که به این مطلب نظر داشته‌اند می‌توان به عراقی، مولوی، عطار نیشابوری و... اشاره کرد. شمس مغربی نیز از شاعرانی است که توجه زیادی به این مطلب و دیدگاههای ابن عربی داشته است.با عنایت به این که نظریه مذکور، ذاتا پارادوکسیکال و متناقض نما است و ادراک آن نوعی حیرت و هیبت در اندیشه و نفس شخص مدرک پدید می‌آورد، ازین رو بیان مطالب عرفانی مغربی، در نظر خواننده مبهم به نظر می‌رسد. در این مقاله به واکاوی شاخصه‌های وحدت وجود در اشعار شمس مغربی و ایضاح شاخصه‌های آن پرداخته شده است.
تخصص ها :
شمس مغربی، وحدت وجود، عرفان.

10
تأملي در امکان جمع ميان عرفان عاشقانه و عرفان مبتني بر وحدت وجود
( 15 بازدید ) ( 14 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 13 - شماره 52 - شماره پیاپی 52
خلاصه مقاله :
عرفان عاشقانه، رابطة بين خدا و انسان را از رابطة بين حاکم و محکوم، خواجه و رعيت و حتي عابد و معبود، به عاشق و معشوق و معشوق و عاشق فراتر برده و از اينرو نمايشگاه عالی‌ترين روابط انسان با خداي خويش است. بر بنياد اين نگرش عرفاني، انسان معشوق و محبوب خداوند است که در لحظه‌اي خاص و طي تجربه‌ای شگرف با وام‌گيري از عشق الهي، به ناگاه در عين معشوقي، عاشق و در عين محبوبي، محب می‌گردد. عرفان وحدت شهودي نيز، عرفاني است مبتني بر تجربة‌ وحدت و مدعي اينکه طي اين تجربه، عارف از ماسوي الله غافل و تنها متوجه حق می‌گردد. در اين عرفان ثنويت بين حق و خلق تصريح و بر اين اساس، امکان جمع با عرفان عاشقانه ممکن می‌شود.عرفان وحدت وجودي نيز عرفاني است مبتني بر اين مدعا که عارف طي تجربة عرفاني خويش به معرفتي مشعر بر وحدت و يگانگي خلق و حق دست يازيده و در می‌يابد که ثنويت بين خدا و ماسوي الله درعين وقوع، اصيل و بنيادي نيست.
بنابر آنچه رفت، اين مقاله می‌کوشد تا در عين صحّه گذاشتن بر اين مدعا که عرفان مبتني بر وحدت شهود، مستعد عرفان عاشقانه است، عليه مدعاي «عدم امکان جمع ميان عرفان مبتني بر وحدت وجود و عرفان عاشقانه»، دو دليل، يکي مبتني بر واقع و ديگري، مبتني بر عقل، اقامه کند.
تخصص ها : عشق، عرفان عاشقانه، وحدت وجود، وحدت شهود

12
شماره های منتشر شده
دسترسی سریع

کلیه حقوق این وب سایت برای فصلنامه تخصصی عرفان اسلامی محفوظ می باشد .