English
فصلنامه تخصصی عرفان اسلامی
مشاهده مقالات شماره
 دوره13،شماره52 ،پیاپی52
 
1
آسیب‌شناسی اقوال و کردار داود طائی در متون عرفانی
( 30 بازدید ) ( 50 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 13 - شماره 52 - شماره پیاپی 52
خلاصه مقاله :
عرفان اسلامی (Islamic mysticism) را می‌توان به عرصه وسیعی تعبیر کرد که عرفان نظری و عملی را دربر می‌گیرد و با طریقت تصوّف هم‌آمیختگی دارد و در مواردی تلقی یکسان یا مختلفی از آن دو می‌شود و در بسیاری از موارد، بزرگانی که در این عرصه شناخته شده هستند از آن حد و مرزی که باید در آن فعالیت می‌کردند قدم فراتر نهادند و گاه نیز دچار زیاده‌روی‌هایی در این عرصه شدند. داوود طائی یکی از شخصیت‌های شناخته شده در تصوّف اسلامی است و حکایت‌های زیادی دربارة وی در متون عرفانی ادب فارسی وجود دارد که اغلب تکراری هستند و به شیوه‌های زبانی مختلف، در کتب مختلف نقل شده‌اند.
تخصص ها :
داوود طائی،آسیب‌شناسی، تصوف، زیاده‌روی، تنبلی، عزلت،بی‌عملی.

2
مفهوم‌شناسی تأویل عرفانی «خلیفه الهی» در سوره بقره
( 24 بازدید ) ( 16 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 13 - شماره 52 - شماره پیاپی 52
خلاصه مقاله :
پژوهش حاضر، تبیین معنای تأویل عرفانی واژه «خلیفه» درسوره بقره می‌باشد.نظربه اهمیت بررسی واژگان واصطلاحات قرآنی،این پژوهش پس ازبررسی معنای لغوی این واژه با تدبر درآیات 30الی39 سوره بقره به دریافت مفهوم عرفانی«خلیفه الهی»اقدام نموده وبا استفاده ازمفاهیم واژگان وعبارات کلیدی موجود در آیات مذکور،به نظرمی‌رسد به معنای عرفانی این لقب درانسان دست یافته است.درهمین راستا،ساختاروجودی«آدم»و رسالتش نیز مفهوم‌یابی شده است.
دراین تحقیق،تأثیرتعلیم حقیقی«الاسماءکلها»درساختارانسان موردبررسی قرارگرفته است.نتیجه به دست آمده این است که:تجلی کامل اسماءالهی دروجود نوع انسان، شاید عامل اصلی برای تحقق صفت«خلیفه الهی»دراوباشد.وقوع این امر،فرمانبرداری قوای همه عالم راازانسان درپی خواهدداشت که درقالب سجده ملائکه برآدم درقرآن ازآن تعبیرشده است.درحقیقت ائمه علیهم‌السلام کسانی هستندکه اسماوصفات«رب العالمین»درمعنای اتم واکمل خود،درآن ها از قوه به فعل درآمده است واین معنای تأویل عرفانی «علم الاسماءکلها» است.
تخصص ها :
تأویل عرفانی، خلیفه،ارض،آدم،علم اسماء،سجده،هبوط.

3
تأملی عرفان ­شناختی در داستان ماهان کوشیار هفت­ پیکر نظامی
( 34 بازدید ) ( 24 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 13 - شماره 52 - شماره پیاپی 52
خلاصه مقاله :
موضوع مقاله، تأملی عرفان شناختی در داستان ماهان کوشیار در هفت پیکر نظامی است. این

پژوهش درپیِ جواب دادن به این سؤال است که در شعر نظامی، داستان ماهان کوشیار از چه

ساختاري برخوردار است و چه مؤلفه هایی دارد؟ این مؤلفه ها در اندیشه و شعر او به چه صورتی به

چه راهکارهایی براي سیر داستان انجام دادهاند؟ ،« عرفان » و « شناخت » ؟ کار رفته است

شیوة بررسی اشعار است که با استفاده از (Content Analysis) در این مقاله، تحلیل محتوایی

آن و تجزیه و تحلیل داده هاي متن، به ابعاد گوناگون سؤال هاي طرح شده پاسخ داده شده است.

انسانگرایی و رهایی انسان از مشکلات موجود- البته با ساختار و چهارچوبی که نظامی هنگام طرح

داستان ایجاد کرده است- و راهکارهایی که عرفان و شناخت انسان ارائه کرده است، از مهم ترین

مبانی تحلیل این داستان محسوب میشود.
تخصص ها :
نظامی، ماهان کوشیار، انسان­ گرایی، شناخت، عرفان.

4
رستگاری از طریق معرفت به نفس در فلسفة بابا افضل کاشانی
( 30 بازدید ) ( 18 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 13 - شماره 52 - شماره پیاپی 52
خلاصه مقاله :
بابا افضل، فرزانه سده ششم، در عین آنکه نقطه مرکزی هستی یا وجود انسان را نفس وی می­ انگارد، در همان حال او را هم صاحب خرد می ­بیند به گونه­ ای که جدا کردن این دو؛ یعنی نفس و خرد ره­ یافته از هم امری محال است. در دیدگاه بابا افضل ادراک و دریافت همان حقیقت است؛ از این ­رو در اندیشه این حکیم، خودآگاهی حرکتی است که انگیزه و شوق آن در خود نفس انسان پدید می ­آید. نفس به جهت هم‌سرشت بودن(همجنسی) با اسباب یاری‌دهنده روحانی، فقط از این اسباب می ­تواند بهره ­مندی شایسته یابد تا با شایستگی از نقصان و فرا افتادگی در چاه سار دنیا رهایی یابد و به جاودانگی و رستگاری دست پیدا کند. در اندیشه بابا افضل از آنجا که هر موجودی خاصیّتی دارد که فقط در مرتبه همان خاصیت می ­تواند کمال خاص خود را پیدا کند؛ با سعادت­ ها و شقاوت­ هایی که نه سعادت محض­ اند و نه شقاوت محض رو به رو می ­شویم. اماانسان متفکر خردمند در نهایت سلوک معرفتی خود و در پناه خرد می ­تواند به امن مطلق دست یابد.
تخصص ها :
بابا افضل، عرفان و فلسفه، معرفت نفس، خرد.

5
رفتارشناسی کاینات از دیدگاه مولانا
( 46 بازدید ) ( 56 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 13 - شماره 52 - شماره پیاپی 52
خلاصه مقاله :
در جهان‌بيني مولانا آنچه بر «رفتار کاينات» تعبيرمی­ شود و به عنوان رفتار طبيعت و طبايع اشيا می­ شناسيم، «عادت خداوندی» است که بر ارادة الهی جاری است و در حقيقت قضای الهی كه همان برنامة خداوندي برای مديريّت عالم است، چون فرماندهی بر روی عادات نشسته است و آن­ ها را می­ گرداند. از ديدگاه مولانا درك لايه­ های زيرين و جان و مغز عالم حقيقت و حقيقت عالم، در گرو رمزگشايي و رازگشايي بطون عالم طبيعت مي­باشد و در اين مقام است که احاطه­ ي خداوند بر عالم و حاكميّت او بر كاينات پرده از رخسار برداشته و حقيقت وجودي خود را نشان خواهد داد. چنين نگرشی نسبت به پديده­ هاي عالم، در پـاره­ای از داوری­ های واپسين که ما دربارة ساختار عالم می­ کنيـم، تأثير گذار بوده، نسبت انسان را با خداوند، جهـان هستی و انسان­ های ديگر مشخّص می­کند. در حقيقت آنچه در تبيين رفتارشناسی کاينات مورد نظر ماست، نه تبيينِ صُور فلکی و اجرام آسمانی، بلکه فعل و انفعالات نهفته در عالم هستی است که از طريق مديری محيط بر عوالم اداره می­ شود که در تأويل عرفانیِ آن، ماحصلی جز نيلِ آدمی به جان جهان ندارد. مولوی اين کنش درونی هستی را عشق می­داند و راه رهايی و جاودانگی را عاشقی می ­شناسد. از نظر مولانا خواست و مشيّت الهی بر محور عشق می­ چرخد و زمانی که خود را با اين کشش و کنش عظيم جهان هستی پيوند مي ­دهيم از همة محدوديّت­ های فردی و ظاهری رهايی می ­يابيم و به جان جهان می ­پيونديم.
تخصص ها : خداوند، عشق، انسان، مولانا، رفتارشناسی و کاينات

6
از خداجویی تا خداخویی در اشعار شمس مغربی
( 23 بازدید ) ( 25 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 13 - شماره 52 - شماره پیاپی 52
خلاصه مقاله :
وحدت وجود به عنوان دیدگاهی با منشا عرفانی، قدمتی دیرینه دارد که ردپای آن را می‌توان در هند باستان و در افکار فلاسفه پیش از سقراط در یونان و روم پی گیری کرد. هرچند در عرفان اسلامی نیز ابن عربی، نخستین عارف معتقد به این اصل نیست، اما اولین کسی است که با وارد کردن این اصل به مباحث نظری و فکری به آن توسع و تثبیت بخشید. از جمله شاعران دیگری که به این مطلب نظر داشته‌اند می‌توان به عراقی، مولوی، عطار نیشابوری و... اشاره کرد. شمس مغربی نیز از شاعرانی است که توجه زیادی به این مطلب و دیدگاههای ابن عربی داشته است.با عنایت به این که نظریه مذکور، ذاتا پارادوکسیکال و متناقض نما است و ادراک آن نوعی حیرت و هیبت در اندیشه و نفس شخص مدرک پدید می‌آورد، ازین رو بیان مطالب عرفانی مغربی، در نظر خواننده مبهم به نظر می‌رسد. در این مقاله به واکاوی شاخصه‌های وحدت وجود در اشعار شمس مغربی و ایضاح شاخصه‌های آن پرداخته شده است.
تخصص ها :
شمس مغربی، وحدت وجود، عرفان.

7
تأملي در امکان جمع ميان عرفان عاشقانه و عرفان مبتني بر وحدت وجود
( 25 بازدید ) ( 34 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 13 - شماره 52 - شماره پیاپی 52
خلاصه مقاله :
عرفان عاشقانه، رابطة بين خدا و انسان را از رابطة بين حاکم و محکوم، خواجه و رعيت و حتي عابد و معبود، به عاشق و معشوق و معشوق و عاشق فراتر برده و از اينرو نمايشگاه عالی‌ترين روابط انسان با خداي خويش است. بر بنياد اين نگرش عرفاني، انسان معشوق و محبوب خداوند است که در لحظه‌اي خاص و طي تجربه‌ای شگرف با وام‌گيري از عشق الهي، به ناگاه در عين معشوقي، عاشق و در عين محبوبي، محب می‌گردد. عرفان وحدت شهودي نيز، عرفاني است مبتني بر تجربة‌ وحدت و مدعي اينکه طي اين تجربه، عارف از ماسوي الله غافل و تنها متوجه حق می‌گردد. در اين عرفان ثنويت بين حق و خلق تصريح و بر اين اساس، امکان جمع با عرفان عاشقانه ممکن می‌شود.عرفان وحدت وجودي نيز عرفاني است مبتني بر اين مدعا که عارف طي تجربة عرفاني خويش به معرفتي مشعر بر وحدت و يگانگي خلق و حق دست يازيده و در می‌يابد که ثنويت بين خدا و ماسوي الله درعين وقوع، اصيل و بنيادي نيست.
بنابر آنچه رفت، اين مقاله می‌کوشد تا در عين صحّه گذاشتن بر اين مدعا که عرفان مبتني بر وحدت شهود، مستعد عرفان عاشقانه است، عليه مدعاي «عدم امکان جمع ميان عرفان مبتني بر وحدت وجود و عرفان عاشقانه»، دو دليل، يکي مبتني بر واقع و ديگري، مبتني بر عقل، اقامه کند.
تخصص ها : عشق، عرفان عاشقانه، وحدت وجود، وحدت شهود

8
تحلیل عرفانی فقر و غنا از دیدگاه عرفانی خواجه عبدالله انصاری و مولانا
( 3 بازدید ) ( 10 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 13 - شماره 52 - شماره پیاپی 52
خلاصه مقاله :
«فقر» یکی از مراحل سیر و سلوک عرفانی و در لغت به معنای نیاز و احتیاج است و در اصطلاح صوفیه، نیازمندی به خدا و بینیازی از غیر اوست. «فقر و غنا» در ادبیات ایران و به خصوص در آثار عرفانی، سابقهای کهن و جایگاهی والا دارد. فقر در لغت به معنای درویشی و نداری و «غنا» نقطۀ مقابل آن و به معنی توانگری، بینیازی و دولتمندی است. سالک در این وادی به صفت عدم اصلی و فقر ذاتی خود برمیگردد و به آن اقرار میکند. فقر از مسائل مهم عرفانی است و علاوه بر شاعران که در دیوانهای خود به آن اشاره کردهاند خود عرفا نیز در این زمینه نظریهپردازی میکنند. این جستار که با روش تحلیلی و توصیفی انجام گرفته است بر آن است که مقولة فقر را از دید دو عارف (انصاری و مولانا) همراه با شواهد شعری تبیین و تفسیر کند و آن را از دید عرفان مورد بررسی قرار دهد.
تخصص ها :
فقر، غنا، عرفان، تصوف، انصاری، مولانا

9
سیر آفاقی در سلوک عارفانۀ عطّار
( 4 بازدید ) ( 16 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 13 - شماره 52 - شماره پیاپی 52
خلاصه مقاله :
عرفان اسلامی که مُلهم از آموزه‌های وحیانی است، به استناد آیۀ شریفۀ «سَنُریهم آیاتِنا فی الآفاقِ و فی أَنفسِهم حَتّی یتَبیّنَ أَنّه الحقُّ» (فصّلت/53)، سلوک اهل طریقت را شامل سیر آفاقی و سیر أنفسی محسوب می‌دارد.
عطّار که در شاهکارهای منثور و منظوم عرفانی خود، به تبیین نحوۀ سلوک عارفانه پرداخته است، به سیر آفاقی عنایتی ویژه داشته و سالک طریقت را بدان توجّه داده است.
در اندیشۀ عارفانه عطّار، سیر آفاقی بر سیر أنفسی تقدّم دارد. او به مصداق «المجاز قنطرة الحقیقة»، مشاهدۀ مظاهر عالم را، که مظهر اسماء و صفات حق محسوب می‌شوند، لازمۀ سلوک صوفیانه می‌داند و درک کیفیّت ارتباط موجودات با یکدیگر و با خالق هستی را باعث مشاهدۀ جلوه و جمال حق در عناصر خلقت می‌شمارد.
سیر آفاقی عطّار، از مرحلۀ مادّه و طبیعت، تا مرحلۀ روح و جان و تا عالم ملکوت ادامه می‌یابد. او با نگاه نافذ خویش، حجاب های گوناگون را از چهرۀ مظاهر هستی بر می‌دارد و به باطن آن ها راه یافته، و حقیقتی واحد را در وجود ممکنات عالم، ساری و جاری می‌بیند و در سایۀ نظریۀ وحدت شهودی خود، به مبدأ حقیقی جهان- که نهایت آمال اهل عرفان است- متّصل می‌گردد.
تخصص ها :
عرفان، تصوّف، سیر آفاق، سیر أنفس، حقّ، عطّار

10
بررسی داستان پسرتعمیدي اثر لف تالستوي از منظر آموزه هاي عرفانی- اسلامی
( 25 بازدید ) ( 34 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 13 - شماره 52 - شماره پیاپی 52
خلاصه مقاله :
تالستوي یکی از بزرگترین نویسندگان جهان است که در آثار خود به موضوعات فلسفی-عرفانی مشهود می باشد و شاید براي خواننده « پسرتعمیدي » نگاه ویژهاي دارد. این نگاه به خوبی در داستان شرقی به- ویژه ایرانی، قرابت مفهومی آشکاري نیز داشته باشد. مقالۀ حاضر به بررسی این اثر می پردازد و سعی برآن دارد تا با نگا هی مفهومی به بررسی بسترهایی بپردازد که شباهت میان داستان فوق را با ادبیات و عرفان ایرانی-اسلامی موجب گردیده است و تلاش بر آن بوده است تا ضمن پرده برداشتن از این شباهت ها نشان داده شود که داستان تداعی کنندة برخی از داستان هاي قرآنی است و هم آنکه گناه و توبه که در عرفان « پسرتعمیدي » ایرانی داراي جایگاه ویژهاي است در این داستان نیز نقش مهمی دارد. موضوع اصلی داستان آنگونه که نویسنده بزرگ این اثر بیان می کند برخاستن با نیکی در برابر بدي است که هم در ادبیات فارسی و هم در دین اسلام به آن مکرراً تأکید شده است.
تخصص ها :
لف تالستوی، «پسرتعمیدی»، شرق، پدرتعمیدی، پیر روحانی، عرفان اسلامی

12
شماره های منتشر شده
دسترسی سریع

کلیه حقوق این وب سایت برای فصلنامه تخصصی عرفان اسلامی محفوظ می باشد .