English
فصلنامه تخصصی عرفان اسلامی
مشاهده مقالات شماره
 دوره8،شماره32 ،پیاپی32
 
1
رهبانيت در گستره روايات
( 190 بازدید ) ( 41 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 8 - شماره 32 - شماره پیاپی 32
خلاصه مقاله :
پارسايی و زهد یکی از مهم ترین ویژگی‌های ادیان بوده چنانکه بسیاری را به ترک دنیا و «رهبانیت» کشانده است. در میان ادیانی مثل مسیحیت روش رهبانیت عمومیّت و مقبولیت بیشتری داشته است. نظر اسلام در باره ی رهبانیت، بهترین راه، تمسّک به آیات قرآن و روایات منقول از معصومین (ع) می باشد؛ چنانکه از ظاهر منابع اسلامی پیداست، خداوند در قرآن کریم در چهار آیه به واژه ی رهبانیت اشاره نموده است؛ برای فهم آنچه در قرآن کریم پیرامون رُهبانیت آمده است؛ مفسّرین اسلامی اعم از شیعه و سنّی در برداشت مفهومی رهبانیت نظراتی داده اند، به نحوی که امکان استنباطِ معنای قطعی مفهومی این واژه با دشواری همراه شده است؛ پس بایسته است که آنها را در پرتو روایات و احادیث نبوی تفسیر نمائیم.
در این مقاله نویسنده بر آن است که ضمن بررسی محتوای روایاتی که آمده است، دیدگاه واقعی اسلام را به رهبانیت هر چه بهتر روشن نماید؛ لذا سعی براین است، تا با دو دسته از روایات ناظر بر نفی و تأیید رهبانیت و بررسی «مصادیق رهبانیت» در منابع مستند شیعه و اهل سنت -  که دو نوع برداشت مختلف از روایات آورده اند(چنانکه برخی رهبانیت را معنای مثبت و برخی منفی گرفته اند)- تعارض و پارادوکس میان دو مفهوم  مثبت و منفی از آن را از دیدگاه اسلام، مورد تحلیل قرار دهد.
تخصص ها : رهبانیّت، قرآن، روایات، زهد، عزلت، اعتکاف، جهاد با نفس

2
«صمت و خاموشي از ديدگاه عرفا»
( 183 بازدید ) ( 56 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 8 - شماره 32 - شماره پیاپی 32
خلاصه مقاله :
سیر و سلوک دارای ارکان ، آداب و احوالی است . یکی از ارکان سلوک را صمت و سکوت دانسته اند . در قرآن و احادیث همیشه سکوت به عنوان یک ارزش و یک نشانه والا مطرح گردیده است . در متون منثور و منظوم عرفانی نیز سکوت و خاموشی از شرایط خلوت و از ابزارهای رسیدن به کمالات عرفانی است و دارای فواید و نتایجی است ؛ برخی از عرفا اصل طریقت را سکوت دانسته اند ؛ از آنجا که خاموشی دارای انواع و گونه‌هایی است و درباره سکوت صوفیان نظریات و عقاید گوناگونی وجود دارد، به گونه‌ای که برخی خاموشی را ترجیح نهاده و برخی گفتار را ، این مقاله بر آن است تا حد مقدور ، نخست به تحلیل مفهوم صمت و خاموشی در قرآن و احادیث و امهات متون عرفانی و سپس به مثنوی معنوی به عنوان یکی از این آثار که سکوت و خاموشی عرفانی در آن بازتاب و جلوه خاصی دارد بپردازد .
تخصص ها :
عرفان ، متون عرفانی ، سیر و سلوک ، صمت ، سکوت ، زبان ، خاموشی .

3
«از فنا در خود تا بقا در حق»
( 188 بازدید ) ( 55 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 8 - شماره 32 - شماره پیاپی 32
خلاصه مقاله :
برای رسیدن به حقیقت حقه هستی و جاودانگی، انسان باید فانی شود تا بقا یابد. انسان باید خویشتن خویش را نابود کرده تا بتواند به خویشتن حقیقی دست یابد که آن جز ذات باقی حق نیست.  در این مرحله انسان اثری از خود نمی بیند، به هر چه می نگرد اوست. منیّتی نیست تا اظهار وجود نماید. فنا اقسام مختلفی دارد ولی مهمترین مراتب فنا از میان این اقسام، سه نوع افعالی، صفاتی و ذاتی است؛ البته در تمامی مراتب فنا گونه ای بقا هست. انسان فانی به چنان معرفتی می‌رسد که هیچ حجابی برایش باقی نمی‌ماند و تمام حقایق را آن گونه که هست درمی‌یابد. و در نهایت به این معرفت می رسد که هیچ موجودی از خود استقلالی ندارد و همه فانی در ذات حق هستند.
تخصص ها :
سالک، فنا، فناءالفنا، بقا، توحید.

4
«بيماري‌هاي دل و روش‌هاي بهبود آن از منظر قرآن و ادبيات عرفاني»
( 179 بازدید ) ( 23 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 8 - شماره 32 - شماره پیاپی 32
خلاصه مقاله :
در اين مقاله، نگارنده با جستاري در فرهنگ ها و متون عرفاني، ضمن ارائة تعاريف مختلف از قلب و دل، با استناد به آيات قرآن کريم و احاديث، بيماري هايي را که باعث انحراف و دگرگوني دل و در نتيجه افسردگي و موت قلبي مي شود را با شواهدي از ادبيات عرفاني بيان مي نمايد، با توجه به اينکه خداي متعال در قرآن کريم، ضمن برشمردن بيماري‌هاي قلب، راه بهبودي آن را نيز متذکر شده است، نگارنده بعد از بررسي بيماري هاي دل، بر طبق آيات قرآن و احاديث، طريق بهبودي آن را همراه با شواهدي از متون نظم و نثر عرفاني بيان مي نمايد تا تأثير پذيري ادبيات عرفاني از آيات قرآن مجيد، نيز مشخص گردد.
تخصص ها :
قلب، قرآن، دل، بيماري، نفس، حسد، نفاق،ذکر.

5
«پژوهشي در آراي عرفاني و سلوك معنوي شيخ نجم‌الدين كبري»
( 218 بازدید ) ( 22 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 8 - شماره 32 - شماره پیاپی 32
خلاصه مقاله :
ابوالجناب احمد خيوقي، معروف به شيخ نجم الدين كبري، مفسر، محدث و عارف نامور ايران و اسلام بود که بیش از دو دهه از زندگی خويش را به سير و سياحت علمي و معنوي در  ممالك اسلامي پرداخت  و در اين سفرها، علوم اسلامي خاصه علم حديث و طريقت معنوي و عرفاني را از استادان بزرگ عصر، فراگرفت و بعد از تهذيب نفس ، تحصيل علوم معنوي و دريافت مقام ارشادي از سوي شيخ خويش، به زادگاهش، خوارزم بازگشت و در سال هاي 585 ق، تا 618 ق ، در آن سرزمین به اشاعه آموزه هاي عرفاني و  حمایت از مشتاقان طريقت اهتمام ورزيد؛ وی علاوه بر تحریر آثار فراوان در سير و سلوك ، به پرورش مريداني از خطه خراسان و ماوراء النهر پرداخت و از این طریق ، علوم عرفاني را علي رغم جوسياسي و مذهبي حاكم بر دارالملك خوارزمشاهيان،رونق  و استمرار داد. در اين اثر ، بر آنیم ، پس از ارزيابي حيات علمي و مذهبي شيخ نجم الدين، جو مذهبی و دینی  منطقه خراسان، ماوراء النهر و خوارزم، در عصر او، آموزه هاي عرفاني و معنوي شيخ در گرگانج، مركز امپراتوري شرق عالم اسلام، خاصه مناظره او به عنوان مدافع طريقت و كشف و شهود با امام فخر رازي، نماينده مشرب كلامي و استدلالي تجزیه و تحلیل نماییم.
تخصص ها :
نجم الدين كبري، خوارزم، اوضاع ديني، عرفان و تصوف، اصحاب طريقت، فخر رازي.

6
«بررسي مراتب نور و الوان آن در آراء عرفاني»
( 184 بازدید ) ( 36 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 8 - شماره 32 - شماره پیاپی 32
خلاصه مقاله :
مقصود سالك از طي عقبه هاي پر پيچ و خم سلوك، کسب معرفت و رسيدن به قرب الهي و مقام توحید است. بنابراين او پا را از عالم ماده فراتر مي گذارد و در عالم ديگري سير مي كند. در هر مرتبه از مراتب سلوك به مكاشفاتي از عالم غيب دست می یابد و محبوب خود را به صورت نور يا الوان گوناگون مشاهده می كند.
عرفا معتقدند كه مراد از «نور» در عرفان، خداوند سبحان است كه آفريننده آسمان ها و زمين است و تمام كاينات هستي از انوار او بهره مند گشته اند.
عارفانی چون «عین القضات همدانی»، «نجم الدين كبري»، «نجم الدين رازي»، «مولوي» و «شيخ محمود شبستري» بر اساس شیوه سلوک خود تجربیات عارفانه خویش را درباره دریافت نور و رنگ های گوناگون عالم برتر از ماده بیان داشته اند. در این مقاله دیدگاه هریک از آن ها بررسی شده است.
تخصص ها : حق تعالي، نور، ظلمت، الوان

7
«مولانا و تشيع در غزليات شمس»
( 174 بازدید ) ( 26 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 8 - شماره 32 - شماره پیاپی 32
خلاصه مقاله :
هدف مقاله حاضرنشان دادن میزان علاقه مولانا به برخی عنصرهای مذهب تشیع است . اگر چه به رغم ادعای برخی از مسلمانان شیعی مذهب نمی توان او را شیعی دانست .
نشانه هایی که از غزلیات شمس و دیگر آثار او یافته‌ایم، حکایت از آن دارد که این شاعر عارف به علی(ع) نه به مثابه خلیفه چهارم مسلمین؛ بلکه بسی فراتر از این به دلیل فضل و ویژگی‌های اخلاقی این انسان کامل، عشق می‌ورزد و به همین دلیل به آن چه با وی در پیوند است، گاه به صورت حقیقت و گاه به شکل نمادین اشاره می کند . از این گذشته ، مولانا به امام حسین (ع) و کربلا و شهادت ، هم در برخی از غزلیات خویش توجه نشان داده است.
نکته دیگری که در این مقاله بدان پرداخته شده ، نوع تأثیرپذیری مولانا از این مقوله­های آیینی است . زیرا در بسیاری از اشارت­های او می­توان دریافت که او نه آگاهانه و با دریافت تاریخی ، بلکه غالباً به گونه یی نا آگاهانه و بارویکردی اسطوره­یی به این مسایل نگاه می کند.
تخصص ها :
مولانا، تشیع، ناخودآگاهی، اسطوره.

8
«ابن فارض و معرفت عاشقانه»
( 166 بازدید ) ( 30 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 8 - شماره 32 - شماره پیاپی 32
خلاصه مقاله :
آثار عرفای بزرگ اسلامی بیانگراین حقیقت می باشد که دو عنصر محبت و معرفت نقش مهمی هم در شکل گیری و هم در مرز بندی این آثار وزین داشته اند. هر چند کمتر عارفی یافت می شود که آثارش از این دو عنصر مهم بی بهره باشد لیکن طایفه­ای از عرفای اسلامی بیشتر معرفت گرا می‌باشند و عنصر معرفت در آثارشان نمود بیشتری دارد و طایفه­ای دیگر محبت گرا می باشند و عنصر محبت و عشق در آثارشان جلوه­بیشتری دارد .
ابن فارض مصری (576-632 ه.) از اکابرعرفای محبت گرای سده­ هفتم هجری است که محبت عاشقانه­خویش را در تائیه کبری عرضه داشته و عشق بازان کوی معشوق را به خمخانه ساقی کشانده، جام وجودشان را از نور باده محبت برافروزانده است .
این مقاله با عنوان (ابن فارض و معرفت عاشقانه) تلاشی است در جهت تبیین دیدگاه محبت گرایانه­ ابن فارض در تائیه­ کبری و کوششی است در بیان سیر عاشقانه محب و محبوب در مراتب و اطوار عشق.
تخصص ها :
ابن فارض مصری، معرفت عاشقانه، عشق، عاشق، معشوق.

9
«نقش عناصر طبيعت و نمادپردازي در عرفان و هنر اسلامي»
( 177 بازدید ) ( 64 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 8 - شماره 32 - شماره پیاپی 32
خلاصه مقاله :
هنر اسلامي داراي گنجينه عظيمي از معاني عميق عرفاني و حكمت الهي است؛ زيرا اين هنر ريشه در بنيان‌هاي ژرف تفكري معنوي و الهي دارد. اين هنر، گاه با خلق صورت‌هاي جديد و گاه با بهره گيري از تصاوير و فرم‌هاي هنري گذشته همچون ايران باستان و ايران قبل از اسلام و با نگرش و معنا بخشي مجدد به آنها به پي ريزي فرهنگي بس غني و شكوفا در تمدن اسلامي پرداخت. متاسفانه ما در بررسي « هنر اسلامي» شاهد گستره وسيعي اي از نگرش‌ها و رويكردهاي تاريخي در قالب « تاريخ هنر» بوده‌ايم و جاي خالي نگرش‌هايي عميق تر با نگاهي فلسفي به اين هنر در بستر رويكردهاي فلسفي به هنر قابل مشاهده است. در واقع تعمق در جنبه دروني اين هنر و زبان رمزگونه و لسان تمثيلي آن كه حاوي بنيان‌هايي متافيزيکي و عرفاني بوده ضرورتي انکار ناپذير است و کاستي هاي فراواني در اين زمينه همچنان در محافل دانشگاهي مشاهده مي شود. در اين مقاله به بررسي معناي نمادين و رمزگونه اين هنر پرداخته و چرايي لزوم وجود چنين لساني را براي اين هنر مورد بررسي قرار مي‌دهيم. سپس به معناي نمادين برخي نقوش، تصاوير و همچنين تاثير عناصر طبيعت در هنر اسلامي خواهيم پرداخت و در كنار اين عناصر، برخي بنيان‌هاي عرفاني و متافيزيکي اين هنر را بررسي مي‌کنيم.
تخصص ها :
نماد، هنر اسلامي، نمادپردازي، عناصر طبيعت

10
«عرفان، حماسه و دوگانگي‌ها»
( 169 بازدید ) ( 27 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 8 - شماره 32 - شماره پیاپی 32
خلاصه مقاله :
اگرچه در بسیاری از بخش بندی ها،میان عرفان و حماسه، جدایی ها ی ریشه ای وجود دارد، همسانی های زیادی نیز در میانشان می توان یافت با چشم اندازی ژرف در رزمنامه ها،به این دستاورد می رسیم که زمینه های عرفانی،در باورها و آیین های باستانیان ریشه دوانده و ردپای عرفان در نوشته های حماسی،آشکارا نمودار است.از این نگاه،همه نوشته ها و داستان‌های رزمی، از شمار شاهنامه فردوسی، گرشاسب نامه اسدی، بهمن نامه، کوش نامه، شهریارنامه، بانوگشسب نامه، برزونامه و...گنجایش بررسی دارند.دوگانی ها اگرچه در روساخت، پایه های زیرین عرفان و حماسه را استوار ساخته اند، در ژرف ساخت، پیوستگی‌های اساسی با هم دارند. نیک و بد، سوروسوگ، بوش وکوشش، شایست و ناشایست، تاریکی و روشنی، اهورا واهریمن، فرشته و دیو و...هریک، آمیختاری از دیگری است و با دنبال کردن هر یک از این ها می توان به دیگری رسید.روشن است که بدون کاربردی ساختن این شاه کلید فکری، راهیافت در اندیشه های عرفانی- حماسی ایران، آب در هاون کوبیدن و زیره به کرمان بردن است.
تخصص ها :
دوگانگی، یگانگی، پیوستگی،عرفان، حماسه، رزمنامه.

شماره های منتشر شده
دسترسی سریع

کلیه حقوق این وب سایت برای فصلنامه تخصصی عرفان اسلامی محفوظ می باشد .