English
فصلنامه تخصصی عرفان اسلامی
مشاهده مقالات شماره
 دوره13،شماره50 ،پیاپی50
 
1
شرح اهمیت رسالة‌الطیر غزالی در ادبیات عرفانی
( 123 بازدید ) ( 104 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 13 - شماره 50 - شماره پیاپی 50
خلاصه مقاله :
غزالی از دانشمندان قرن پنجم است که تأثیرات گسترده‌ای در عرصه‌های مختلف دین، فلسفه، عرفان و تصوف نهاد. قدرت اندیشه و گستردگی و نفوذ آراء او بر پیکره ادبیات عرفانی نیز نیروی زیادی بخشید. آثار عمده غزالی به مسائل دینی معطوف است، لکن در خلال آثار او اثری هست موسوم به رساله‌الطیر که به عرفان محض مربوط است. نوع روایت و نگرش عرفانی در این اثر مختص به غزالی است، لکن سبک و شکل این اثر را پیش از او در رساله‌الطیر ابن‌سینا می‌توان دریافت. در این مقاله، به ارزش رمز و نماد و ارتباط قلمروی عقل و قلب در ادب عرفانی و تأثیر و تأثر از یکدیگر پرداخته می‌شود و همچنین جنبه‌ای دیگر از تأثیرگذاری رساله‌الطیر نویسی بر منظومه موش و گربه عبید زاکانی و اشاره به تأثیرگذاری این داستان بر نهادها و سازمان‌های صوفیه و نحوه گردهمایی آنان به دور مشایخ خویش بررسی می‌گردد.
تخصص ها :
غزالی، رساله‌الطیر، عرفان، عقل و قلب.

2
تحليل نقش عشق در عرفان اسلامی از منظر سنايي
( 132 بازدید ) ( 134 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 13 - شماره 50 - شماره پیاپی 50
خلاصه مقاله :
در اين مقاله با استخراج و تحليل اشعار سنايي از مجموعه آثارش ديدگاه عرفانی وی نسبت به عشق، اين عنصر مهم در عرفان اسلامی مشخص می‌گردد. عشقی که در همه عالم ساری و جاری است و اساس خلقت و ذات پنهان آفرينش است. عشقی که خود معشوق بذر آن را در دل عاشق نهاده و با دلبری‌ها و ترفند‌های بسيار، عاشق را به خود مجذوب می‌کند. عشقی که عاشق را بدانجا می‌رساند که ديگر خود را نديده و فقط معشوق بر وی تجلی می‌کند. چرا که باطنِ عاشق عين ظهور معشوق است.
تخصص ها :
عشق، عاشق، معشوق، سنايي، عرفان اسلامی

3
تحلیل چگونگی تأثیرگذاری ویژگی‌های شخصیتی زن در سیر و سلوک عرفانی او
( 161 بازدید ) ( 84 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 13 - شماره 50 - شماره پیاپی 50
خلاصه مقاله :
مقاله‌ حاضر به تحلیل نقش ویژگی­های شخصیتی زن در سلوک عرفانی او می‌پردازد. در نگاه عرفانی، ویژگی‌های زنانه سبب تجلی آشکارتر اسماء جمال الهی و ویژگی‌های مردانه سبب ظهور بیش­تر اسماء جلال الهی می­گردد. بر این اساس می‌توان پرسید که آیا این تفاوت در تجلیات، می­تواند تأثیری در سلوک عرفانی زن و مرد داشته باشد و آیا می­توان نگاه فراجنسیتی عرفا را درباره‌ تفاوت استعداد سالکان، به مسائل جنسیتی نیز تعمیم داد. پژوهش حاضر، با تلفیق مباحث عرفانی و دستاوردهای روانشناختی به ترسیم ارتباط ویژگی­های شخصیتی زنانه با هفت منزل عرفانی می‌پردازد. چنین رویکردی در تحلیل مباحث سلوکی، دستاوردی جدید و دارای اهمیتی ویژه، هم در مباحث حوزه‌ زنان و هم در مباحث عرفانی، است. در این بررسی روشن می‌شود که نقش ویژگی‌های زنانه در سلوک عرفانی وی گاه نقشی یاریگر و گاه بازدارنده است؛ به نحوی که سالک می‌تواند با آگاهی از نحوه‌‌ تأثیرگذاری این ویژگی‌ها تدبیری عمیق­تر برای چگونگی سلوک خود رقم زند.
تخصص ها : اسماء جمال و جلال، دیگرخواهی، روانشناسی، شخصیت زن، منازل عرفانی

4
وحدت وجود عرفانی در دیوان صائب
( 129 بازدید ) ( 71 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 13 - شماره 50 - شماره پیاپی 50
خلاصه مقاله :
بي‌گمان، آموزه‌هاي عرفاني از مهم‌ترين اصول ديني و مذهبي هر آييني است. مساله وحدت وجود از جنجالي‌ترين موضوعات عرفان اسلامي است که از زواياي مختلف مورد بحث و مجادله قرار گرفته و می‌توان آن را جمع‌الجموع نگرش‌هاي ديني به شمار آورد. از آن جا که نگرش و جهان‌بيني عرفاني با نظريه وحدت وجود متکامل می‌شود، نگارنده، اين بحث را مبناي کار خود قرار داده و سعي خود را بر آن نهاده تا به شرح و تفسير شکل‌گيري اين نظريه پرداخته شود و بدین منظور نظريات واضع اين علم، محي‌الدين بن ابن عربي، و به دنبال آن شاعر مورد نظر، صائب تبريزي، مورد بررسی قرار گرفته است. صائب از شاعران سبک هندي است که بسيار به اين موضوع در ديوان خود پرداخته و وحدت را از پايه‌هاي اصولي جهان علي و معلولي می‌داند.
تخصص ها :
عرفان، وحدت وجود، ابن عربي، صائب.

5
ویژگی عبادت در سلوک عرفانی رابعه عدویه
( 114 بازدید ) ( 56 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 13 - شماره 50 - شماره پیاپی 50
خلاصه مقاله :
در این پژوهش؛ «تأثیر سلوک عبادی رابعۀ عدویه بر وجوه عرفانی» او مورد بررسی قرار می‌گیرد. در باب زهد و عشق الهی این بانو و نیز کرامات وی سخن بسیار به میان آمده است ولیکن در منابع عرفانی چندان به نقش راهبردی عبادات در سلوک عرفانی رابعه، اشاره نگردیده و نیز در بررسی غالب مقالات و پایان‌نامه‌ها التفات و اهتمام پژوهندگان را در این خصوص نیافتیم، لذا در نظر داریم در این پژوهش مرحله‌به‌مرحله ابحاث تعبدی زندگی رابعه را مورد بررسی قرار دهیم تا به این نتیجه برسیم که: سلوک دینی رابعه مقدمه و قوام بخش سلوک عرفانی اوست. در این سیر معرفتی پس از مرحله فناء، اشتیاق و سعی رابعه برای زهد و تعبد مضاعف گشته و امتزاج عشق و بندگی به حد اعلای خود رسیده است. همچنین اهمیت رسالت رابعه در شناساندن حقیقت بندگی به مردم و ایجاد نهضتی عرفانی بر مبنای عشق الهی، ازجمله نتایج نوآورانه این پژوهش می‌باشد.
تخصص ها :
رابعه، سلوک، عرفانی، عبادت، تعبد، عشق الهی.

6
انسان‌شناسی عرفانی در صحیفه سجادیه و تأثیر آن بر عارفان
( 225 بازدید ) ( 69 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 13 - شماره 50 - شماره پیاپی 50
خلاصه مقاله :
انسان شناسی یکی از مهم‌ترین ابعاد شناخت یک مکتب به شمار میرود. در اسلام، انسان شناسی از جایگاه ویژه­ای برخوردار است. آیات متعددی در قرآن به شناخت انسان اختصاص یافته است. ادعیه و احادیث مأثوره به تبعیت از قرآن حاوی مطالب مهم انسانشناسی است. از آن جمله در صحیفه سجادیه مطالب و مباحثی درباره آفرینش انسان، مراتب وجودی، اوصاف، قابلیت­ ها و نقاط ضعف طبیعت او بیان شده است. عارفان نیز در آثار خود به مباحث مربوط به انسان­شناسی پرداخت ه­اند. با بررسی اندیشه­ های عارفان در این باب تأثیرپذیری اهل عرفان و تصوف از صحیفة سجادیه محتمل به نظر می‌رسد.
تخصص ها :
انسان شناسی، عرفان، انسان‌شناسی عرفانی، صحیفة سجادیه، اهل‌بیت(ع).

7
نامه ابن عربی به امام فخر رازی
( 204 بازدید ) ( 52 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 13 - شماره 50 - شماره پیاپی 50
خلاصه مقاله : در ميان آثار عرفاني نام ه­اي از ابن عربي به فخر رازي وجود دارد. برخي معتقدند اين نامه همان است که ابن عربي در فتوحات مکيه خويش در دو باب به آن اشاره کرده است. وی در فتوحات در خصوص مکارم اخلاق و جوانمردي سخن مي­گويد، در حالي که نامه موجود، دعوت فخرالدين رازي به کسب علوم شهودي و کشفي است. سوال اين است آيا نام ه­اي که در برخي از رسائل ابن عربي وجود دارد همان است که مورد ادعاست، يا اينکه نامه موجود غير از نام ه­اي است که ابن­ عربي نوشته است؟ در اين مقاله ضمن ارائه ترجمه نامه ابن­ عربي به فخرالدين رازی و با روش اسنادی تحليلی اين نتيجه حاصل می­شود که اين نامه غير از نام ه­اي است که ابن­ عربي در فتوحات به آن اشاره کرده است. بدين ترتيب بايد گفت که وی حداقل دو نامه براي فخر­الدين رازي نوشته است.
تخصص ها :
ابن­ عربي، فخرالدين رازي، مکارم اخلاق، دعوت به شناخت شهودي، فتوت.

8
دعا از دیدگاه ابن­ عربی و مولانا
( 127 بازدید ) ( 67 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 13 - شماره 50 - شماره پیاپی 50
خلاصه مقاله :
دعا از بدیهی‌ترین مسائل در حوزه‌ دین‌پژوهی است که در عرفان اسلامی ‌بر ضرورت آن به کرات تأکید شده است. ظهور عرفان در عرصه‌ بندگی،‌ نقطه‌ عطفی در رابطه‌ انسان با خدا گشود و معبودی خواستنی را به تصویر کشید که لحظه‌ای غفلت از یاد اوخسران ابدی برای رهروان به دنبال دارد. انعکاس احوال و اطوار عاشقانه در آیینه‌ دعا و زمزمه­های ناب عرفانی بس شنیدی وحکایتی نغز و نامکرر است. در آثار عرفای اسلام دعا و نیایش به عنوان پل ارتباطی ناسوت وملکوت از اعتباری ویژه برخوردار است. بخش قابل توجهی از آثار عرفانی بر جای مانده، درخصوص دعاست. لذا در این پژوهش نگارندگان بر آن شدند به بررسی افکار و عقاید ابن عربی بپردازند. او بنیانگذار عرفان نظری است و با درایت و ذکاوت و عرفانی برگرفته از معارف ناب اسلامی ‌استدلال‌های دل­انگیزی در باب دعا و اجابت آن آورده است. همچنین با بررسی آرا و افکار مولانا می ­توان اذعان داشت که وی نیز مسأله‌ دعا واجابت را با کلام نافذ و تأثیرگذار خود در ضمن حکایاتی جالب بیان نموده است. نکته‌ی در خور توجه این است که رد پای اغلب افکار و عقاید ابن عربی در اندیشه­ های مولانا به وضوح قابل مشاهده است.
تخصص ها :
عرفان اسلامی، دعا، ابن عربی، مولانا، اجابت.

9
تأملی در آداب و رسوم و مسائل اجتماعی اهل فتوّت در متون نثر عرفانی تا پایان قرن ششم هجری
( 130 بازدید ) ( 72 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 13 - شماره 50 - شماره پیاپی 50
خلاصه مقاله :
آیین فتوت و جوانمردی به عنوان طریقه‌ای شناخته شده در میان مردم، در طول تاریخ جایگاهی چشمگیر داشته است. جوانمردان همواره به صفاتی چون فداکاری، از خودگذشتگی، ایثار، شجاعت، سخاوت و... مشهور بوده‌اند. این آیین از پیشینه‌ای بسیار طولانی برخوردار است و حتی قدمت آن را به دوران پیش از اسلام می‌رسانند. طریقه فتوت و جوانمردی دارای رویکردهای مهم و گوناگونی است که از جمله مهمترین و شاخص‌ترین آن ها می‌توان به رویکرد اجتماعی آن اشاره کرد. به گواهی تاریخ، جوانمردان در مسائل اجتماعی نقش بسیار مهم وتأثیرگذار بر عهده داشته و همواره موجد تحرکات و جنبش‌های اجتماعی بوده‌اند. اهل فتوت در کنار نقش اجتماعی خوددارای آداب و رسوم ویژه‌ای نیز بوده‌اند که پیوسته خودرا ملزم به رعایت آن می‌دانسته‌اند. این آداب و رسوم کمابیش در متون نثر عرفانی جلوه یافته است. در این پژوهش قصد داریم تا به بررسی مسائل اجتماعی و چگونگی انعکاس آداب و رسوم اهل فتوت در متون نثر عرفانی تا پایان قرن ششم هجری بپردازیم. روش تحقیق در این مقاله توصیفی- تحلیلی و بر پایه منابع کتابخانه‌ای و اسنادی است.
تخصص ها :
متون نثر عرفانی، اهل فتوّت، جوانمردی، آداب و رسوم، مسائل اجتماعی

10
واكاوي سير و سفر آسماني در مثنوي
( 129 بازدید ) ( 62 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 13 - شماره 50 - شماره پیاپی 50
خلاصه مقاله :
احوال باطني و دروني مولانا همانند بلاغت سخن و شعرش پر از اعجاز و فسون است تا جائي كه در مرتبة كلام او را تا والاي ايجاز بيان و سحر سخن بالا مي‌كشد و با جوش و خروش روحي‌اش به امواج پر شكوه مثنوي مي‌كشاند و خود در جذبه احوالات و گفتار خويش مفتون مي‌ماند. بدون ترديد در ژرفاي اين انديشه يكي از مباحث اثر گذار در فرهنگ معرفتي مولانا سفر است كه يكي از مباحث شورانگيز در تحقيقات جامعه شناختي اعم از آداب و رسوم و يا علم و فرهنگ بوده و همواره در مباني فكري مورد استقبال حكيمان و متفكّران قرار گفته است. مولانا كه در اين مقوله مستثنا نيست در مثنوي از سفر و آداب سفر چه سفر آفاقي، چه انفسي ياد كرده و به تفسير مراتب عرفاني آن در سفر دروني و معراج پرداخته است، همچنين در منزلت راهروان راه طريقت كه سير و سفر روحاني و معنوي را شامل مي‌شود هنرنمايي كرده است. بخشي از اين سير و سفر عرفاني مولانا در آسمان معنايي شكل مي‌گيرد و در سفر آسماني، معراج را مطرح مي‌كند كه خود بحث عروج را شامل دو نوع سفر مي‌شمارد. اوّل عروج خاصّ كه شامل معراج نبي اكرم(ص) و انبياء الهي مي‌باشد و سپس عروج عامّ را مطرح مي‌كند كه سفر دروني و عروج اولياء الله را در اين مجموعه مي‌گنجاند.
تخصص ها :
مولانا، مثنوي، سفر، معراج، سيرآسماني.

12
شماره های منتشر شده
دسترسی سریع

کلیه حقوق این وب سایت برای فصلنامه تخصصی عرفان اسلامی محفوظ می باشد .