English
فصلنامه تخصصی عرفان اسلامی
مشاهده مقالات شماره
 دوره11،شماره44 ،پیاپی44
 
1
«آموزة نيّت در متون تعليمي عرفاني»
( 377 بازدید ) ( 92 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 11 - شماره 44 - شماره پیاپی 44
خلاصه مقاله : «نيّت»،مقصود دروني از انجام عمل است. نيّت از مفاهيمي است كه در سنجش اعتبار و ارزش اعمال، بسيار اهميت دارد و در قرآن واحاديث بدان اشاره شده و ميزان سنجش اعتبار و ارزش اعمال به شمار رفته است. با توجه به اهميت نقش نيّت در انجام اعمال و اهميتي كه در متون ديني براي آن مقرر است، عارفان، فيلسوفان و انديشمندان الهي نيز در آموزه‌هاي خويش بدان پرداخته‌اند. اين نوشتار درصدد بررسي مفهوم نيّت و جايگاه آن در متون عرفاني و از منظر عارفان طريق حقيقت است. به اين منظور،با توجه به ديدگاه عارفان و ذكر شواهدي از متون عرفاني، به تبيين مفهوم نيّت و نسبت نيّت با عمل و نقش آن در اعتبار فعل پرداخته شده است. شواهد، نشان‌گر جايگاه بلندي است كه نيّت در آموزه‌هاي عرفاني دارد. نيّت نه تنها از اركان مهم تحقق فعل است بلكه ارزش عمل در گرو خلوص و راستي نيّت است.
تخصص ها :
نیّت، متون عرفانی، عمل، اخلاص.

2
«از قلندر عطّار تا رند حافظ»
( 544 بازدید ) ( 144 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 11 - شماره 44 - شماره پیاپی 44
خلاصه مقاله :
یکی از جلوه های مهم شعر عرفانی به کار بردن مضامین قلندری و رندی است. این گونه اشعار به طور رسمی با سنایی آغاز می شود. استفاده کردن از مضامین رندانه و مفاهیم قلندرانه در شعر فارسی چنان جایگاهی دارد که پس از سنایی، شاعرانی هم چون عطار، مولوی ،سعدی و حافظ آن مضامین را در اشعار خود بسیار به کار برده اند. با بررسی اشعار قلندرانه ی عطار و غزلیات رندانه ی حافظ به عنوان برجسته ترین نمونه های شعر قلندری و رندی ، می توان به وجوه اشتراک و شباهت در هویت قلندر و رند در شعر آن دو سخن­سرا پی برد. قلندر در شعر عطار جلوه های منفی و مثبتی دارد. قلندر او گاه در صدر می نشیند و گاه خواری می بیند. این خصوصیت در مورد رند حافظ هم مصداق دارد به طرزی که مصاحبت با رند افتخاری بس بزرگ است اما گاهی مراودت با او چیزی جز بدنامی به دنبال ندارد. بررسی این مسأله، بحث در ریشه لغوی ، مقایسه مفاهیم دو اصطلاح قلندر و رند در شعر عطار و حافظ ، شاخصه های اصلی تفکّر قلندری و بنیان های اساسی اندیشه رندی را در ادبیات فارسی و متون عرفانی تبیین می کند. این موضوع در مقاله پیش رو بررسی شده است. 
تخصص ها :
قلندر، رند، عطار، حافظ، شعر عرفانی.

3
«مضامین عرفاني در سروده­های ابو مَدیَن مغربی
( 393 بازدید ) ( 51 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 11 - شماره 44 - شماره پیاپی 44
خلاصه مقاله :
عرفان و ادبیات عرفانی در اندلس اسلامی گسترش فوق­ العاده ­ای داشت و شاعران و نویسندگان بسیاری در اندلس پدیدار شدند و آثاری در زمینۀ تصوّف به جای گذاشتند که معمولاً با نوآوری­ هایی در صورت و معنا همراه بوده است. بررسی تصوّف اسلامی در اندلس ما را با نحله ­های مهم فکری­ ای آشنا می­ کند که برای فهم تصوّف اسلامی بسیار کارساز است. از میان شاخه ­های ادبیّات عرفانی در اندلس، شعر رشد قابل ملاحظه­ای داشت و شاعران پرشماری پدید آمدند که بیش­تر آنان در ایران ناشناخته مانده­اند. از آن جمله است شاعر و عارف بزرگ سدۀ ششم، ابو مدین مغربی که اشعار نغز و شیوایی در مضامین بلند عرفانی و آموزه­ های عرفان نظری و عملی سروده است. در این پژوهش می­ کوشیم بارزترین مضامین عرفانی اشعار این شاعر عارف را با روش توصیفی - تحلیلی مورد بررسی و تحلیل قرار دهیم.
تخصص ها :
عرفان، ابو مدین، عرفان­ نظري، عرفان­ عملی.

4
«انسان آرمانی در اندیشه عطار نیشابوری با رویکرد به عرفان اسلامی»
( 482 بازدید ) ( 139 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 11 - شماره 44 - شماره پیاپی 44
خلاصه مقاله :
در آثار عارفان بزرگ ، هدف نهایی از ارائه داستان ها و تمثیلات چیزی جز بیان و توجیه صفات ارزشمند انسان کامل نیست . عارفان بزرگ به درستی انسان را «عالم اکبر» می دانند، عالمی که خداوند در سرنوشت او استعداد های شگفت به ودیعت نهاده است . انسان می تواند به مدد اراده و کوشش خویش راه تکامل وعروج معنوی را طی کند .عطّار به عنوان یکی از قلّه های رفیع عرفان اسلامی، محور آثار خویش را انسان و سعادت او قرار داده و همواره در سراسر مثنوی هایش سیر ترقی انسان را تا مرتبه کمال و رسیدن به مرحله انسان کامل به تصویر کشیده است.آثارعطار همانند بسیاری از شعرای پارسی گوی دیگر سرشار از مضامینی است که می توان سیمای انسان آرمانی را از طریق آن ترسیم نمود . بررسی اشعار عطار نشان می دهد که آثار او آکنده از مفاهیم مذهبی و عرفانی است که می توان با بررسی آن مفاهیم دیدگاه عطار در باره انسان آرمانی را استنباط کرد.در این مقاله بر آنیم  با بررسی مفهوم انسان آرمانی و جایگاه آن در اشعار و اندیشه های شبه آن پی ببریم.
تخصص ها :
انسان آرمانی و کامل ، عرفان ، عرفان اسلامی، اندیشه ، عطار نیشابوری

5
«جلوة عرفانی امام علی (ع) در «گنج الله» فانی خویی
( 356 بازدید ) ( 49 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 11 - شماره 44 - شماره پیاپی 44
خلاصه مقاله :
سید میرزا حسن زنوزی (1225-1172 ق) دیوانی موسوم به «گنج الله» دارد که در آن با دیدگاهی عرفانی به شخصیت  امام علی (ع) نگریسته است. آن امام همام پیشوای عارفان و سرچشمة آموزه‌های آنان به شمار می‌آید که این امر در دیوان فانی خویی به خوبی جلوه‌گر شده است، یعنی موضوع اصلی سروده‌های او آموزه‌های عرفان اسلامی است و تکیة اصلی او در این مضامین به تفسیر باطن‌گرایانه و عرفانی از جایگاه مولای متقیان در حوزة معنویت می‌باشد. اشعاری که دربارة آن پیشوای الهی سروده در دو نکتة ایمان حقیقی و خلوص باطنی و عمل صالح و مراحل خودسازی و در نهایت تربیت انسان کامل قابل مطالعه است، در مجموع این آموزه‌ها را جهت الگوگیری مطرح می‌نماید و به تحلیل‌های دقیقی از حقایقِ معنویِ ایشان اشاره می‌نماید.
تخصص ها :
ولایت، تشیع، عرفان، گنج الله، امام حسین (ع)، امام علی (ع)، فنا و بقا.

6
«رحمت و لطف الهی در حکایات تمثیلی مثنوی»
( 503 بازدید ) ( 73 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 11 - شماره 44 - شماره پیاپی 44
خلاصه مقاله :
مولانا هوشمندانه به معانی و ویژگی های رحمت الهی نگریسته است .گاه به جلوة رحمت در آفرینش موجودات­،از کتم عدم اشارت داشته­ وهمة موجودات را­درپرتورحمت عام الهی قرار داده است که بیش از استحقاق در پوشش عطا،­کافر ومؤمن را در بر گرفته.همچنین تجلّی واحد حق،در صور موجودات عینی یا "عالم خارجی" را ناشی از رحمت می داند،­زیرا با رحمت الهی است که خدا هستی را به هر موجودی می بخشد یا به هر موجودی شیئیت خاص آن را عطا می کند.به نظر مولوی دراین افاضة رحمت ،منع وتوقفی وجود ندارد ورحمت خاص او(رحمت وجوب) اختصاص به انبیا، اولیا ونیکوکاران دارد ورحمت عام او همة موجودات را شامل می گردد. مسئلة مهمی که در بررسی رحمت الهی، درمثنوی مد­نظر قرار می­گیرد این است که آیا رحمت خداوند­درهمه وقت شامل حال خاصان در گاه عبودیت اوست یا عامه را هم در بر می گیرد ؟همچنین­ عوامل جذب رحمت ودفع رحمت الهی از دیدگاه مولاناکدامند.
تخصص ها :
مولوی، رحمت ،لطف ،غضب ،قهر.

7
بازتاب وجوه عشق در مثنوی با رویکردی به درمانگری آن
( 506 بازدید ) ( 62 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 11 - شماره 44 - شماره پیاپی 44
خلاصه مقاله :
عشق در سنت عرفانی مولانا جایگاهی مبنایی دارد.مثنوی او با حکایت عشق و اشتیاق نی آغاز می شود و به عشق نیز پایان می پذیرد. هدف این پژوهش جستجو دربارۀ جایگاه عشق از منظر مولوی به صورت عام نیست زیرا تمام شش دفتر مثنوی عشق است.مبنای این پژوهش بررسی وجوه عشق در مثنوی با توجه به خاصیت درمانگری عشق است.
این پژوهش بر آن است که به این پرسش پاسخ دهد که وجوه عشق از نظر مولانا کدام است؟ آیا عشق مورد نظر مولانا در دنیای مدرن کنونی می تواند درمانگر باشد یا خیر؟ نتایج نشان می دهد مولانا از شخصیت های فرا زمانی و فرامکانی است که همواره بر مسائل بنیادین بشر نظیر عشق که هیچ گاه کهنه نمی شود ،تکیه و تاکید می کند.رهایی از خود مطلوب ترین فرآوردۀ عشق و آرزوی تکوینی انسان است؛زیرا شخص در پرتو آن در دنیای کنونی از رنج های آمیخته به خود رهایی می یابد و به مطلوبیت فطری خود خواهد رسید.پس عشق مورد نظرمولانا می تواند چراغی باشد برای کشف نیاز های معنوی عمیقی که در درون انسان قرار دارد.
تخصص ها :
عشق، مولوی، دنیای مدرن ،درمانگری عشق

8
«التزام مولانا جلال‌الدين به شريعت، طريقت و حقيقت»
( 377 بازدید ) ( 66 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 11 - شماره 44 - شماره پیاپی 44
خلاصه مقاله :
غالباً صوفیه، سه مقوله شریعت، طریقت و حقیقت را مقوله­ای واحد، تفکیک ناپذیرو به منزله چراغ راه تلقی کرده ومدعی بودند که طریقت، جز مجاهده در تزکیه نفس و مانع آمدن آن از تعلق خاطر به «ماسوی الله» نیست. ایشان سرآغاز ورود به مرحله حقیقت را شریعت می­دانند و طریقت و حقیقت را بدون شریعت از باب زندقه و الحاد می­شمارند. مولانا جلال­ الدین محمد بلخی عارف قرن هفتم، شریعت را بسان شمعی می­داند که بی نور آن، سلوک در طریقت و رسیدن به حقیقت امکان­پذیر نمی­ تواند بود. وی در آثار خود درباره­ی عدم مغایرت این سه مقوله و وجوب انجام و رعایت آداب و معتقدات و معاملات شریعت و طریقت و حقیقت تأکید دارد. نگارندگان در این مقاله کوشیده­ اند پس از تفکیک نظرات وی در زمینه باورداشت­های او درباره آداب شریعت و لبّ و معنای آن­ها  در مقوله طریقت و حقیقت بررسی اجمالی داشته­ باشند
تخصص ها :
مولانا، شریعت، طریقت، حقیقت، نماز.

9
«تعالیم وآموزه های تربیتی صوفیان»
( 367 بازدید ) ( 73 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 11 - شماره 44 - شماره پیاپی 44
خلاصه مقاله :
هدف غایی درتعالیم وآموزه های تربیتی صوفيه،تربیت انسان جهت نیل به کمال است،در این راستا علاوه بر بعد فردی به ابعادفرهنگی و اجتماعی نیز توجه وتاکیدشده است. تاانسان بتواند با آگاهی به موقعيت حقيقي خويش در عالم هستي به صفات و اعمال نيک آراسته و بهترين راه را براي انساني زيستن بيابد.و با آگاهي به اينکه نفس انسان در هر لحظه منحصر به فرد است قدر لحظات را بداند. و چون در گذشته متوقف نيست کينه و دشمني ، حسد و نفرت،غيبت و تهمت و ديگر رذايل اخلاقي مجالی براي ظهور پيدا نکند. مقاله حاضر درصدد است تا دستاوردهاي اخلاقی واجتماعي آموزش صوفيان مورد بررسي و تحلیل قرارداده و در ضمن آن بتواند به اين چالش که آيا عرفان و تصوّف اسلامي موجب انزواو جدایي فرد از جامعه است،پاسخ دهد.
تخصص ها :
تربیت،عرفان و تصوف،اخلاق،جامعه.

10
«جایگاه عَماء در مباحث وجود شناختی»
( 447 بازدید ) ( 84 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 11 - شماره 44 - شماره پیاپی 44
خلاصه مقاله :
عماء در برگیرنده تمامی اشکال هستی است، همچون ملائک مقرب، انواع و گونه‌های افراد؛ پس این ظهور اولیه تمامی عالم را در برمی‌گیرد. بدین ترتیب عماء را می      توان وجود منبسط انگاشت که تمامی عالم را از جبروت تا ناسوت همچون یک واحدِ مشتمل و کُل‌گرا در برمی‌گیرد. عماء همچون نَفَس رحمانی حق، که وابسته و همبسته   به خود اوست،[1] در دو سطح می   تواند به کار گرفته شود: یکی به عنوان وجود منبسط یعنی یک واحد کُل            گرا که از جبروت تا ناسوت را دربردارد و دیگر اینکه در سطحی بالاتر از ملکوت یعنی به قولی احدیت و یا واحدیت. به همین دلیل است که عده‌ای آن را به احدیت و عده‌ای آن را به واحدیت نسبــت داده‌اند. البته به این دلیل است که عماء چون به ابر نازک تعبیر شده است؛ بعضی آن را مقام احدیت گفته‌اند، زیرا مقام احدیت در حجاب عزّت و سماء رفعت است؛ و بعضی آن را مقام واحدیت گفته‌اند؛ زیرا مقام  واحدیت واسطه بین سماء اطلاق و ارض تقیید است، همانطوری که ابر واسطه بین سماء و ارض است.
تخصص ها :
عَماء، خیال مطلق، حقیقت وجود، بُخارعام، نَفَس رحمانی.

12
شماره های منتشر شده
دسترسی سریع

کلیه حقوق این وب سایت برای فصلنامه تخصصی عرفان اسلامی محفوظ می باشد .