English
فصلنامه تخصصی عرفان اسلامی
مشاهده مقالات شماره
 دوره12،شماره46 ،پیاپی46
 
1
از آیینه‌داری تا آیینگی در اشعار صائب تبریزی
( 358 بازدید ) ( 107 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 12 - شماره 46 - شماره پیاپی 46
خلاصه مقاله :
در عرفان، دیدن و دیده و بیینده، در وجود انسان به یگانگی می‌رسند و شعله یکتای عشق، در دو آیینه عاشق و معشوق به ازل و ابد می‌پیوندند. آیینه در ادب عرفانی، از رازهای تو در توی عشق، در طول سده‌های رفته، پرده‌ها برداشته است که شاید یکی از ژرف‌ترین شان، یگانگی بودی ِدوگانه‌های نمودی است. عارفانِ ما، به مدد این ابزار، مجاز انسان را در مجاز جهانضرب کرده و در نهایت شگفتی، حقیقت حق را حاصل آورده‌اند و حاصل ضرب منفی در منفی همیشه مثبت خواهد بود. ازین رو تا دل، همچون آب و آیینه و جام پاک و صافی نشود، در خور نور و آتش تجلی نخواهد گشت. صائب تبریزی نیز یکی از شاعرانی است که با گرایشات عرفانی‌ای‌ که در اشعارش دارد، سیر تحول سالک را از آیینه داری تا آینگی را به تصویر کشیده است. در این مقاله، به شاخصه‌ها و مراحل این روند پرداخته شده است
تخصص ها :
آینگی، آیینه‌داری، خداجویی و خدا خویی، صائب تبریزی

2
نقد و بررسی نقش صلح‌طلبی در متون عرفانی
( 358 بازدید ) ( 101 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 12 - شماره 46 - شماره پیاپی 46
خلاصه مقاله :
جوامع غربی در دهکده جهانی، برای جلوگیری از تقابل فرهنگ‌ها و ادیان، کثرت گرایی دینی ولیبرالیسم سیاسی را مطرح می‌نمایند ولی در متون عرفانی ما با ورود عشق به عرفان اسلامی بحث صلح‌طلبی و محبت به خلق مطرح می‌شود و پدیده‌های متضاد عالم تکوین نیز رو به سوی صلح و دوستی دارند و قرآن کریم سفارش به صلح بین مؤمنان دارد. و علت تسامح عرفا بزرگی خلقت و کوچکی تفکر انسان در برابر آن است. و این تساهل به معنای بی‌بندوباری نسبت به قوانین شریعت نیست، بلکه اعتماد به صفات عفو و ستّاریت خداوند است که پس از ظرفیت جذب مسلمانان گناهکار به سراغ اهل ادیان دیگر مانند جهود و ترسایان می‌رود و ظرفیت تحمل آنها را نیز در جامعه فراهم می‌کند تا مرزهای جغرافیایی و رنگ و نژاد را در نظر نگرفته و درد و آلام بشریت را التیام بخشد و درد خلق داشته و بار مردم را به دوش کشد و راه نجات را برای اهل ادیان دیگر هم باز نگه می‌دارد و با این محبت به خلق و دوستی به غیر، عامل صلح و آرامش و گسترش اسلام در کشورهای دیگر مانند هند و آفریقا می‌گردد.
تخصص ها :
صلح‌طلبی، محبّت، تساهل، خلق، عارف، مدارا

3
تحلیل تلمیحات عرفانی در دیوان سلمان ساوجی
( 364 بازدید ) ( 83 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 12 - شماره 46 - شماره پیاپی 46
خلاصه مقاله :
سلمان ساوجی در سنت عرفان عاشقانه، تحت تأثیر اندیشه‌های عرفانیِ شخصیت‌های برجسته‌ای چون ابن عربی، مولوی و حافظ است. جلوه‌های مختلف عرفان در اشکال مختلف در اشعار وی مـوج می‌زند. غزلیات سلمان آکنده از حقایق عرفانی و تلمیحات عارفانه است و قصایدش، اگرچه در مدحِ ممدوحانش نگاشته شده، همچون غزلیاتش مملوّ از آموزه‌های عرفانی است. توجه به زیبایی‌ها و عواطف پرشور در اشعار سلمان آن چنان برجسته است که نظیرآن را در شاهکارهای سعدی و حافظ مشاهده می‌کنیم. سلمان ساوجی وحدت وجودی و اشـراقی است. او مخالف زهد ریایی است و رندی و عیاری از ویژگی‌های اشعار اوست. عشق و وحدت وجود از درون مایه‌های اصلی اشعار سلمان و گوهر تلمیحات اوست. او طربناک و سرمست،حقیقت زندگی را در عشق می‌جوید. در غزلیات و قصاید مدحی سلمان احساسات عمیق عاشقانه و جهان بینی عارفانه چنان به هم درمی پیچند که بیان کننده نوعی شیوۀ زندگی و نگاه به عالم و آدم است. از این حیث سلمان وارث واقعی سنت عرفانی اسلاف وحدت وجودی خویش است.
تخصص ها :
خدا، عشق، تلمیح، عقل، عرفان، وحدت وجود، سلمان ساوجی، ابن عربی.

4
وارستگی از دیدگاه اکهارت و مولوی
( 345 بازدید ) ( 72 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 12 - شماره 46 - شماره پیاپی 46
خلاصه مقاله :
هدف نوشتار حاضر پژوهشی تحلیلی درباره «وارستگی» از دیدگاه اکهارت و مولوی،دو عارف بزرگ مسیحی و مسلمان است؛ که با استفاده از منابع کتابخانه‌ای، مفهوم و ویژگی‌های وارستگی مورد بررسی قرار گرفته است. وارستگی يكي از محوري‌ترين آموزه‌هاي عرفان در میان همة عرفا و مکاتب عرفانی است. وارستگی در نظر اکهارت و مولوی چنان منزلتی دارد که همگان را به این راه دعوت می‌کنند. وارستگیدر نزد اکهارت و مولوی عبارت است از عدم تعلق، حریت و ترک؛ حالتی که فرد کاملاً از خویش و همه چیز بیرون رفته و به اتحاد با خدا نایل می‌شود. حالتی است که فرد کاملاً ازخویش و همه چیز بیرون می‌رود. هیچ ندانستن، هیچ نداشتن و هیچ نخواستن سه پیشنهاد اکهارت برای رسیدن به وارستگی است، به همان ترتیب ترک علم، ترک تعلق و ترک اراده برای رسیدن به وارستگی از دیدگاه مولوی ضروری است.
تخصص ها :
اکهارت، مولوی، وارستگی، نیستی، وحدت

5
ارتباط حکمت کهن ایران با نظام اخلاقی جوانمردی
( 454 بازدید ) ( 92 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 12 - شماره 46 - شماره پیاپی 46
خلاصه مقاله :
متون حكمي كهن ايران جهان بيني‌اي را ترسيم مي‌كند كه در آن راستي و نيكي در پندار و گفتار و كردار، خردورزانه، و جهان عرضة نبرد با ناراستي و بدي تلقي مي‌گردد.از اين‌رو اين حكمت انسان‌هايي را مي‌پروراند كه با پيروي از نظام اخلاقي جوانمردانه و پهلوانانه سعي در بهبود اوضاع جهان و زندگي خود دارند. در اين مقاله كوشش بر اين است تا به كمك شواهد تاريخي و ادبي قبل و پس از اسلام حضور و نفوذ اين حكمت و ارتباط آن با نظام اخلاقي جوانمردي (آیین جوانمردی) روشن شود.
تخصص ها :
حکمت، خرد، آیین جوانمردی، آیین پهلوانی، فتوت

6
حقیقت عذاب در عرفان (با تکیه بر دیدگاه ابن عربی)
( 312 بازدید ) ( 93 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 12 - شماره 46 - شماره پیاپی 46
خلاصه مقاله :
در سلوک انسان به سوی خداوند هرگونه گناه و نافرمانی از امر محبوب- خدا- خود گناهی تلقی می‌شود که به دنبال آن عذاب خواهد بود. حجاب از قرب الهی و نزدیکی به خداوند، از نگاه عرفا عین عذاب است و جهنم همان بُعد و محروم بودن از قرب الهی است. هر نوع گناهی،مراتبی از بُعد را به همراه دارد که این بُعد عین عذاب است. چنان که عذاب منافقین، کفار و... بر اساس میزان بُعدشان با یکدیگر متفاوت است. در واقع جهنم و نار، مفاهیم کلی هستند که تمامی ابعاد گوناگون عذاب را در خود جای می‌دهند. ابن‌عربی ماهیت عذاب را تغییرپذیر و ناپایدار و در نتیجه امری نسبی می‌داند که متناسب با استعداد قوابل و ذائقۀ افراد متفاوت است. در حقیقت درنظرابن عربی این فهم و دریافت و ادراک شخص معذَّب است که نسبت به مسأله عذاب دگرگون می‌شود و دیگر درد و الم را احساس نمی‌کند و عذابش پایان می‌پذیرد. آنچه از متون عرفانی به دست می‌آید این است که عذاب در حقیقت خود نوعی تجلی رحمت الهی است که خداوند با عذاب گناهکاران، از بار گناه آنان می‌کاهد و با این نعمت، ذات گناهکار را از آلودگی و خبث گناه پاک می‌نماید. پژوهش حاضر می‌کوشد با استفاده از آیات قرآن و کلام عرفا به روش توصیفی و تحلیلی، ابعاد گوناگون موضوع عذاب، حقیقت عذاب و انواع آن را روشن نماید.
تخصص ها :
عذاب، عرفان، ابن عربی، سلوک

7
نگاهی به احوال و آثار انقروی و گزیدة او از مثنوی با عنوان نصاب مولوی
( 282 بازدید ) ( 42 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 12 - شماره 46 - شماره پیاپی 46
خلاصه مقاله :
مثنوی بی‌شک یکی از مهم‌ترین منابع معارف دینی و عرفانی در فرهنگ اسلامی به شمار می‌رود. از این‌روست که از این اثر شروح و گزیده‌های متعدّدی در اقصی نقاط جهان اسلام به زبان‌های گوناگون فراهم آمده است. از جملة این گزیده‌ها نصاب مولوی از آنِ اسماعیل انقروی، شارح شهیر مثنوی و از مشایخ طریقة مولویه است. انقروی در این گزیده با الهام از آثار عرفانی مهمّی مانند منازل‌السائرینِ خواجه عبدالله انصاری و مصباح‌الهدایة عزّالدین محمود کاشانی اهمّ مقامات و موضوعات عرفانی را در سه قسم طریقت، شریعت و حقیقت تنظیم کرده است. مولف پس از ارائة تعریفی مختصر از مفاهیم و موضوعات عرفانی پیشگفته- که اغلب از دو اثر فوق‌الذکر اقتباس شده- به تناسب، ابیاتی را از دفاتر مختلف مثنوی نقل کرده است. در پایان مقاله نسخه‌های خطی نصاب مولوی که در کتابخانه‌های مختلف ترکیه و ایران نگهداری می‌شود، معرفی شده است.
تخصص ها :
مثنوی، گزیده، مولویه، انقروی، نصاب مولوی.

8
بررسی کارکردهای عرفانی در غزلیات غالب دهلوی و غزلیات حافظ شیرازی
( 235 بازدید ) ( 56 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 12 - شماره 46 - شماره پیاپی 46
خلاصه مقاله :
شعر آسمانی حضرت حافظ پیوندی تنگاتنگ با عرفان دارد، از این رهگذر آبشخورمهمی برای دیگر شاعران از جمله غالب دهلوی گردیده است، که باوجود فاصله زمانی پانصدساله وتفاوت سرزمین وفرهنگ، دارای وجوه اشتراک بسیار هستند. غالب ازشاعران نامدارقرن سیزدهم هجری است که باوجودنابسامانی اوضاع ادب پارسی، شعروی افزون بردرون مایه‌های ادبی، اخلاقی، اجتماعی وحکمی، مضامین بلند عرفانی دارد وبه دلیل کمبود تحقیق دراین زمینه، هنوز سزاوار بررسی است.دراین مقاله تاثیرپذیری غالب از خواجه شیراز در ابعاد مختلف عرفانی با روش تحلیل مقایسه‌ای مورد واکاوی و ارزیابی قرار گرفته است.
تخصص ها :
حافظ، غالب دهلوي، غزل، عرفان.

9
بررسی سیر تاریخی رواج تصوف در دوران اولیه و میانی اسلام و گسترش ادبیات صوفیانه در ایران
( 349 بازدید ) ( 91 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 12 - شماره 46 - شماره پیاپی 46
خلاصه مقاله :
آیا پیدایش تصوف وعرفان اسلامی در ادبیات صوفیانه، یک پدیدة ‌ناگهانی بود، یا تحت تاثیر سیر تاریخی تحولات اجتماعی وسیاسی ملل مختلف دنیای باستان و جهان اسلام بوده است؟گرچه اندیشه‌های عرفانی و تصوف به مفهوم عام در تاریخ جوامع بشری قدمت دارد، اما جز تعداد معدودی تصویر‌های مبهم بر دیوارة ‌کوه‌ها و یا اساطیر که بعد از اختراع خط به پیشینیان نسبت داده شده، از اندیشه مردمان گذشته، چیز دیگری در دست نداریم.حتی پس از اختراع خط که اندیشه‌ها بر روی سنگ‌ها و چرم حیوانات و پوست درختان نقش بست، بخش بسیار ناچیزی از آن آثار توانست ازگزند حوادث روزگار جان سالم به در برد و به دست ما برسد. شناخت پدیدة ‌تصوف و تاثیر آن بر جوامع اسلامی و تمدن‌های غیراسلامی، همین محدودیت‌ها را دارد. تلاش نگارنده بر این است که از خلال کتاب‌ها و منابع به بررسی سیر تاریخی رواج صوفیگری و ادبیات مربوط به آن در دوران اولیه ومیانی اسلامی بپردازد وبه این سوال اساسی پاسخ داده شود که چه عوامل سیاسی در بستر واقعیات جامعة ‌اسلامی منجر به گسترش صوفیگری و انزواطلبی در میان برخی از پارسایان شد.
تخصص ها :
پیدایش تصوف، اختلافات فرقه‌ای، جوامع اسلامی، ادبیات عرفانی

10
ابليس در جهان‌بيني مولوي
( 277 بازدید ) ( 58 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 12 - شماره 46 - شماره پیاپی 46
خلاصه مقاله :
مسالة ابليس، يكي از پرمخاطره‌آميزترين موضوعاتي است كه در طول سيزده‌ قرن تاريخ تصوف اسلامي مورد توجه صوفيان صفا بوده و تاكنون در باب تمرّد و توحّد آن به تلويح و تفسير سخنان بسياري گفته و نوشته شده است. در اين ميان، گروهي از قلّه‌هاي تصوف به ستايش از ابليس پرداختند و گروهي از علما و حكما، كه ربقة شريعت بر طاعت دارند، به طرد و نكوهش ابليس اقدام نمودند. مولوي، خداوندگار عرفان، از جملة قلل تصوف اسلامي به شمار مي‌رود كه در خصوص اهميت بنيادين اين رويداد مهم قرآني، حقايق زيادي را در باب عصيان و نافرماني ابليس در آثارش بيان كرده است. وي ابليس را در كسوت يك قرباني اندوه بار غم‌انگيز به تصوير مي‌كشد كه علاوه بر تكبّر و تمرّد، راه كينه‌توزي را اختيار كرده و با حيله‌گري خاص، دام‌هاي ظريف و متلّونش را براي انسان مي‌گسترد تا مانع كارهاي خوب گردد و آن‌ها را به سوي فساد و تباهي رهنمون سازد. از اين‌رو به علّت ذات بد شيطان، توبة فرجامين او پذيرفته نيست و هيچ امكاني براي اعادة حيثيت اين نيروي شرير بدخواه وجود ندارد، اين مقاله به روش تحليلي و توصيفي ديدگاه مولوي را در باب تمرّد و تقرّب ابليس بررسي كرده است.
تخصص ها :
خدا، آدم، ابليس، مولوي

12
شماره های منتشر شده
دسترسی سریع

کلیه حقوق این وب سایت برای فصلنامه تخصصی عرفان اسلامی محفوظ می باشد .